gzikph
d/ ;zouBktkdh nkb'ueK d/ nfXn?B ekoi dh fdFk nZv nZv ouBktK dh
ftjkoe ;whfynk tb ojh j?. T[j ftuko-nXhB ouBk dhnK Ehwe
fJekJhnK ~ s'Vd/ j'J/ ekft T[uko ~ fBo{fgs eoB tkbh ftXh dh
gSkD eoB dk :sB eod/ jB. fJ; soQK d/ ;zouBkswe nfXn?B Bkb ;kfjs
ouBktK d/ fBeN nfXn?B dh o[uh sK gqpb j[zdh j?, go id'I ;whfynkeko
ekft-ouBk ftu f;ofis fujB-irs ftubhnK ftukoXkokJh,
;wki-;fGnkukoe
s/ oki;h nB[w{ziK ~ ;[DB s'I fJBekoh j'e/ ;ZyD/ o{gK dh gSkD
gqfs pf}Zd ofjzd/ jB, sK ekft-nfXn?B T[t/I jh fJe-gk;V j' iKdk
j? fi; soQK ;koEesk d/ ;z:'iB tkbh ;zouBk s'I fBofbgs ofj e/
ehsh rJh t;s{ tkdh nkb'uBk ftu j' iKdk fojk j?. fJ; d/ Bkb jh
fJBQK ftjkoe ;whfynktK okjhI nkb'ue gzikph ;kfjs dh f;;Nwh
gSkD se BjhI nZgVdk. T[; e'b e[M seBheh i[rsK sK }o{o jB fiBQK
dk T[;~ pko pko tfynkB eoBk g?Idk j?, go gzikph ;fGnkuko,
fJfsjk;, ftukoXkok s/ ;kfjse rsh dk ftnkge-gq;zr Bdkod j? fi;
eoe/ fJj ftjkoe ;whfynk
o{gK d/ ftukoXkokJh gqekoi ~ rqfjD eoB
s'I n;woE ofjzdh j?. vkH jfoGiB f;zx GkNhnk d/ b\}K ftu ;'Fb
vkfJb?efNe; s'I fti'rh j'Jh ckowb vkfJb?efNe; gqwkfDe ;kfjs
nfXn?B ~ T[sgzB eoB ftu n;\b ofjzdh j?. vkfJb?efNe; d/ fJBQK
d' gk;koK dk ;z:'iB nZr/ ik e/ gzikph dh fujB-ftfrnkBe ;whfynk
ftu B}o nkT[Dk F[o{ j[zdk j?. vkH wZyD f;zx dk @w'jB f;zx dh
eftsk dk fuzBQ-ftfrnkBe nfXn?B#, vkH Uw gqekF tfFFN d[nkok
ehsk @r[o{ BkBe pkDh dk fujB-ftfrnkBe nfXn?B# ns/
vkH r[ogkb
f;zx ;zX{ dk @gzikph Bktb dk fujB-ftfrnkBe nfXn?B# nkfd nfij/
;whfynkswe ekoi jB fijV/ ftjkoe ;whfynk d/ Bt/I gk;ko sK y'bQd/
jh jB Bkb jh o{gtkdh-;zouBktkdh gzikph nkb'uBk dk fBF/X eo
fdzd/ jB.
gzikph
dh ;zouBktkdh nkb'uBk dk ;ztkd ftXhjhD ihtBhnkswe nkb'uBk Bkb
Bk j'e/ gozgoe wkoe;tkdh nkb'uBk Bkb fojk j?, go ;kv/ nkb'ueK
B/ gZSw ftu wkoe;tkd ns/ ;zouBktkd ftu uZb oj/ ;ztkd s'I gq/oBk
b?D dh pikfJ T[; o{gtkdh-;zouBktkd s'I gq/oBk bJh fi; dhnK
fJfsjk;e ;hwktK T[; tes se ;kjwD/ nk
u[ZehnK ;B. gZSwh frnkB ~
nkgD/ ftnkfynk dkfJfonK ns/ nkgDhnK fJfsjk;e gfo;fEshnK d/ ;zdoG
ftu w[ZbKeDh gqfefonk ftu'I r[}ko e/ rqfjD eoB dh pikfJ
nB[eoBkswe Yzr Bkb ngDkT[D ekoB T[j fe;/ nfij/ w"fbe gfog/y
dh f;oiDk BjhI eo ;e/ fi;dh o"FBh ftu T[j nkgD/ ;kfjs-gkmK
d/ nfXn?B bJh gzikph ;kfjs dk w"fbe ekft-Fk;so T[;ko
;ed/. T[BQK dh ftjkoe ;whfynk gzikph ;kfjs d/ f;;Nw dh gSkD
s'I ;ZyDh j'D eoe/ fJekfbe noE s'I e'oh ;zouBk dh gSkD tb sK
b? iKdh j?, go ouBk dh pj[gosh ;koEesk T[BQK d/ jZE ftu BjhI
nkT[Idh. fJzBQK }o{o j[zdk j? fe gzikph nkb'uBk d/ gfjb/
t;s{tkdh T[bko s'I pknd fJj o{gtkdh T[bko gzikph ;whfynk ~ }o{o
rshFhb eo fdzdk j? fi; Bkb gzikph nkb'ue ;kfjs ~ fJe
y[dw[ysko
ftukoXkokJh gqtuB d/ o{g ftu rqfjD eoB d/ :'r j' iKdk j?. fJ;
T[gozs gZSw d/ frnkB gqfs w"fbe j[zrkok f;oiD dh u/sBk
gqpb j'D brdh j?.
fNZgDhnK
ns/ jtkb/
(1)
vkH jfoGiB f;zx GkNhnk, gzikph nkb'uBk f;XKs s/ ftjko,
gzBk-190
(2)
vkH i'frzdo f;zx okjh, ;wK s/ ;ztkd, gzBk-142
(3)
vkH r[oGrs f;zx, ekft-Fk;so d/j ns/ eqKsh, gzBk-108
(4)
vkH ;[fszdo f;zx B{o, ;kfjs f;XKs s/ ftjko, gzBk-22
(5)
vkH jfoGiB f;zx, nfXn?B s/ nfXnkgB ns/ ;kfjs nfXn?B g[;seK
ftub/ r[opkDh Bkb ;zpzfXs b/y
(6)
vkH irpho f;zx dh vkH jfoGiB f;zx d[nkok ;zgkfds g[;se f;;Nwh
ftubk b/y
(7)
vkH irpho f;zx d[nkok ofus gzikph ;kfjs dk fJfsjk;
nkfdekb-Grshekb ftu r[ows ekftXkoK pko/ nfXnkfJ.
(8)
vkH jfoGiB f;zx, nfXn?B s/ nfXnkgB
(9)
vkH jfoGiB f;zx, goyd/ BkBe f;zx ftF/F nze ftubk b/y @nZXukBDh
oks dk Ehwe nfXn?B#
gzikph
ftGkr
gzikp :{Bhtof;Nh ohiBb ;?INo
w[es;o