no{}
|}b iK gqrhs ~ ;"Ido: ns/ ;zrhs gqdkB eodk j? B[e;kB BjhI
eodk.
w/ok
pb?Ie to;, \oh to;, B}w/I w[nZok iK |}b efjD tkfbnK Bkb e'Jh
fto'X BjhI. ouBk, ouBk j'Dh ukjhdh j? opZF BjhI.
}o{oh
BjhI fe jo nkdwh |}b jh fby/. T[j pb?Ie to; th fby ;edk j?.
jkbKfe Free Verse
s/
pb?Ie to; fbyD/ ;"y/ BjhI.
Free
Verse
th T[jh fby ;edk
j? fijVk fgzrb dk nkFBk j't/. pb?Ie to; d[BhnK ftu ek\h gquZbs
j' ojh j? go Gkos ftu ek\h e[M epkVk jh j' fojk j?.
tL........s[;hI
|}b pko/ nB/eK w[ypzX fby/ jB s/ gzikph |}b dhnK eJh |bshnK
tZb th ;ze/s eod/ oj/ j'. s[jkv/ f]nkb w[skpe gzikph d/ |}beko
nkw s"o s/ fej' fijhnk |bshnK eod/ jB <
s[;hI
gkfe;skBh ;kfjs dk pVk ft;sfos nfXn?B ehsk j?. Gkosh gzikph
|}b d/ w[ekpb/ s/ gkfe;skB d/ gzikph |}bekoK dh ebk pko/
s[jkvk eh ftuko j? < eh d'BK #u e'Jh nzso j? <
iL........fJj
d't/I ;tkb nzso ;zpzXs jh jB. w?I gfjbh tkoh jwdod ;kfjp ~
fejk ;h pbfe tzrkfonk ;h fe s[;hI Colour
Blind ns/ beho d/ \eho j'.
gzikph
ftu n?p/ sBk\o eh rZb jh BjhI ehsh ik ;edh feT[Ife T[od{ ftu
o/s go, ijkB e', nkfd ftu n?p/ sBk\o j? go gzikph ftu ;k~ o/s
#s/, ijkB ~ nkfd fbyDk gt/rk feT[Ife ;kvh wip{oh j?. (w/oh fJ;
y'i dh Beb wkoe/) gzikp :{Bhtof;Nh uzvhrVQ d/ fJe gzikph
gq'c?;o B/ (Dept. of Punjabi
University) fJe b/y w/o/ jtkb/ s'I fpBK jh fby
wkfonk.
w?I
jwdod ;kfjp ~ fejk i/ nZy brDk wjktok d[o;s j? sK @nZy tfjzdh
j?# th do[;s j?. wjkto/ n;hI nkg xV/ jB n;hI s'V th ;ed/ jK.
w?I
FpdK ~ T[ukoB nB[;ko phVB d/ je ftu jK. n;hI Fwn Gkt \kfJ
pokpo BjhI
T[uko ;ed/ ;' 15 (;\k) pokpo th do[;s j?. w?I |}b
dh \"ow pko/ eZNV gzEh BjhI. (rZb bzph j' ojh j?)
;kv/
FkfJo pVhnK ;zrhB |bshnK eod/ jB fit/I L bj{ ~ b{, eJh, rJh,
ojh, bJh ~ eh, rh, oh, bh pokpo, Bkb ~ Bb iK BK pokpo, B}w (phVd/)
eod/ jB. fijVh g[;se ftu s[;hI gkso dh @j}koK gfozd/#
eftsk dk uouk ehsk j? gkso B/ Bkb Fpd ~ @Bk# eoe/ pzfBQnk j?.
jtktK
d/ yzGK Bk ]s fbyd/ ikT[.
eJh
FkfJo nktk} Bkb Bkok} B}w eo b?Id/ jB. nkj Bkb jtk dk ek\hnk
pzBQ b?Id/ jB. ftnkeoB dhnK pVhnK |bshnK eod/ jB.
w?I
nkgDh g[;se @rtkuh SK# ftu fJjBK |bshnK tb ;ze/s ehsk
sK fJe gkfe;skBh b/ye B/ w/o/ fto[X 58 ;\/ dk b/y fbfynk s/
w?~ b/y d/ nzs #s/ esb d/ ekfpb mfjokfJnk.
gkfe;skBh
|}br'nK dk ;kv/ |}br'nK Bkb w[ekpbk j' jh BjhI ;edk. T[Ii
sBtho p[]koh, npd[b eohw e[d;h, ;bhw ekFo, sjZwb ebhw, ;bhw
T[wokB uzr/ fFno efj oj/ jB.
tL........gkfe;skB
dh gzikph eftsk #u i' B}w fbyh ik ojh j? T[; ~ s[;hI |}b d/
w[ekpb/ s/ feZE/ oZyd/ j' < eh ;kv/ FkfJo B}w ftu tX/o/ nZr/
BjhI <
iL........T[j
;kE'I jo f;B\ ftu fgZS/ jB. fgSb/ 55 ;kb ftu i/ frDhJ/ sK fszB
Bktb jh f}eo r'uo/ jB. @vokeb#- j[;?B Fkfjd s/ skok
NktK NktK wBFk :kd dk s/ fJe Bktb ewkb dk j?
G[pZb. i/ d/yhJ/ sK d'$fszB FkfJo jh tXhnk B/ B}w ;Z:d s/ nziw ;bhwh, s/
w[Fske ;{\h.
e'Jh
T[`u gZXo dk ezw UXo BjhI j'fJnk. e[M BkNe }o{o tXhnk jB.
B}ho
e?;o pj[s tXhnk FkfJo ;h T[j nieb gzikph ftu e[M BjhI fby fojk.
s[;hI T[`so
nkX[fBesk dk pVk uouk eod/ j' T[od{ d/ n}hw FkfJo
nZpk; nsjo ~ gVQ'. T[Ii T[j th gzikph tZb'I w{zj w'V frnk j?.
uouk eotkT[D d/ jEezv/ bzvB ftu ofjzd/ fJe i'V/
~ ]{p nkT[Id/
B/.
|}b
y/so ftu T[wo |Bh, ]kto okik, ;kpo ;"dkJh, Bthd Ffj}kd d/
:sB th Fbkxk:'r jB.
n\}b
s";h\, u[rskJh s/ x[zwD dhnK ejkDh d/ y/so ftu uzrhnK
e'fFFK jB.
tL........id'I
gzikp dk ;zeN ;kjwD/ nkfJnk, T[jd'I th s[;hI eJh B}wK ftu T[;
;fEsh ~ gqrNkfJnk. Be;btkdh d"o ftu fbyhnK eftsktK s/
fJjBK eftsktK dh i/eo s[;hI nkg s[bBk eo' sK fezBK eftsktK ~
tX/o/ gqGktFkbh eftsktK ej'r/ <
iL........d'jK
gVktK dhnK eftsktK ftZu'I e[M ;koEe s/ tXhnk eftsktK u[DhnK ik
;edhnK jB.
go
gkso s/ j'o pj[s ;ko/ ethnK dhnK eftsktK (bZrh B}o gzikp ~,
fFt e[wko dh tkoh j?) ni nkgDh ;kofEesk y'j u[ZehnK jB. fJj
o[dB s/ so; GktBk dh eftsk ;h.
tL........s[;hI
B}w fbyfdnK pVh fFZds Bkb pko-pko |}b Bkb i[Vd/ j'. @@nZyK
tkbhnK g?VK## se gj[zufdnK w?I fJj ;tkb eo ojh jK. s[jk~
|}b fby e/ tX/o/ s;Zbh j[zdh j? iK B}w <
iL........w?I
nkgD/ pko/ edh ;zs[FN BjhI j'fJnk, nkgDh ouBk pko/ ;zs[FN j'D
dk Gkt j? gEZo j' ikDk.
tL........s[;hI
nkgD/ ;wekbh |}bekoK #u'I fezBQk ~ gqgZe |}beko d/ s"o s/
u[Dd/ j' s/ fezBQK nkT[D tkb/ |}bekoK #u nfijh ;zGktBktK
w"i{d j? <
iL........fe;/
B/ fJe dot/F ~ g[ZfSnk, @@uzrk e"D j? <##
T[;B/
fejk, @][dk#.
T[;B/
c/o g[ZfSnk, @@nkT[D tkb/ ;w/I #u uzrk e"D j't/rk.##
T[;B/
fejk, @][dk#.
pkeh
d[BhnK go/ s'I go/ gJh j?. e'Jh ;zg{oB |}br' B}o Bjh nkT[Idk.
GftZy dk s[jk~ f}nkdk gsk j?.
tL........s[;h
eJh tko ftd/FK #u rJ/ j'. T[E'I d/ FkfJoK s/ b/yeK Bkb s[jkvh
brksko fwZsosk j?. s[;hI T[; eftsk d/ gkme th j'. T[; eftsk
pko/ s[jkvh eh fdqFNh j? <
iL........pd/FK
ftu th uzrh eftsk fbyh ik ojh j?. ;[yftzdo ezp'i, gfojko,
fJepkb okw{ztkbhnk, Bts/i Gkosh, o'v/, w[Fske f;zx, irsko Yk,
p[bzdth, gofwzdo ;'Yh, uzrk fby oj/ jB. i/ wkoe;h eNZVsk SZv
d/t/ sK ;zs'y th uzrk j?.
|}b
d/ y/so ftu ;[oihs ;yh, e[bftzdo s/ ;[fozdo ;'jb, ezr tXhnk jB.
BftnK
ftZu'I G[fgzdo d[b/, yfjok, w/io G[fgzdo, gkb fYZb'I, nzfwqs
dhtkBk d/ :sB th uzr/ jB.
Bdhw
gowko, r[ow/b s/ nk}kd ikbzXh T[;skd FkfJo jB. irihs pokV pj[s
tXhnk ejkDheko, Bktfb;N s/ FkfJo ;h go fbyDk SZv frnk. oftzdo
oth ntsko i/fvnk bJh, FFh ;w[zdVk, ;fyzdo wzM/ j'J/ FkfJo jB.
nieb
;toB uzdB th |}bK fby fojk j?. j'o th pj[s j'Dr/. ;kfonK ~ w?I
ikDdk th BjhI. (BK th :kd BjhI nk oj/).
tL........s[;hI
fit/I fe w?~ gsk bZfrnk j? fe ekch e[M nB[tkd th ehsk j?, go
s[jkvh w{b ouBk d/ w[ekpb/ T[; dk fJzBk uouk BjhI j'fJnk- eh
s[;hI T[jBK fbysK ~ gkmeK d/ fXnkB r'uok eo'r/ iK HHHHH.
iL........fizdrh
B/ t\k ehsh sK }o{o gkmeK dh f]dws ftu g/F eoKrk. go tBhsk ih
! w/o/
nB[tkdK dh eh uouk j'Dh j?- w/oh sK eftsk dh jh uouk
BjhI j' ;eh. Groupism
B/ J/Bh X[zd g;ko oZyh j? fe uzr/ wzd/ dh swh} w[Ffeb j' rJh
j?.
tL........s[jkvh
eftsk pko/ pj[s ;ko/ nkb'ueK B/ fbfynk j?.