.
 

Garma Garam
.
Hulchal: News & Analysis..
.
Saddi Dharti Sadde Log
.
The land of five rivers
Our Culture & Heritage
.
Punjabi Millennium
.
A Saga of Sacrifice & Struggle
.
Sabhyachaar
.
Books
Literature
Fiction
Humor
Poetry
Art & Culture...
.
Faith and Religion 
.
Sikhism
Sufi and Bhakti 
Arya Samaj
Hinduism
Islam
Communalism & 
Secularism

.
Rasoi
.
Punjabi Delicacies
Exotic Recipes
.
Education
.
Institutions
Studying Abroad
Career...
.
Tourism
.
Destination Punjab
Links
.
Media
.
Newspapers
Magazines
Television
Online
Radio

More
.
Health
InfoTech
Science
Environment
Sports
Agriculture
Business
Music
Films
Kidz & Youth
Fashion
.
At Your Service
.
Weather
Matrimonials
Free e-mail
Free Web Pages 
Plus

Home

 

.

;wdoµh
-----------------

d/ftzdo ;fsnkoEh dk gzikph dk ;[oohnfb;N Bktb
x'Vk pkdFkj

e?Bt;

"......fJ; ftu gbkN iK gkso-ofjs tkose eftsk s'_ b? e/ wBZ[y d/ nfs r[zMbdko GktK d/ ftFb/FD sZe e[M th j' ;edk j? . fJ; ftu Xosh s/ nkekF iK d'jK s'_ goQK dk e'Jh th ftFk j' ;edk j? . x'V/ dh w"s s'_ b? e/ w[fNnko d/ gfjb/ fgnko sZe e'Jh th ftFk j' ;edk j? .

fJ; s'_ gfjbK sK n;h_ edh s;thoK dh B[wkfJF ftu FfjBkJh tidh j'Jh Bjh_ ;[Dh ;h. ªebk ;zrw« ftu B[wkfJFK ne;o Fkw B{z yZ[[bQdhnK ;B s/ fpibh dh d{Xhnk o"FBh dh n?Bh b'V Bjh_ ;h g?_dh . go g?fo; s'_ tkg; nkJ/ fJ; nkofN;N dh B[wkfJF oks g? ikD «s/ nkozG j'Jh, s/ irwr o"FBh ftu sod/ fJmbKd/ doFeK dk wB foMKdh FfjBkJh dh X[B e"D ikD/ ozrK dh fejVh ejkDh B{z fe; wkor «s/ bJh ik ojh ;h .

¿j?b', oziBk \À fgZ*S/ tZb'_ fJe ikDh-gSkDh nktk} nkJh, s/ nBhsk w/o/ w'Y/ «s/ f;o oZy e/ p'bh, ¿ej', e?;h j', vhno <À s/ fJ; s'_ gfjbK fe w?_ e'Jh itkp d/tK, r[bpkB' w/ok jZE x[ZN e/ fJmbKdh j'Jh p'bh, ¿fe; soQK dhnK bZrhnK ;[Bhb dhnK s;thoK, oziBk < e[M th j't/, n?seh_ fJBQK ftu'_ e[M sK ªnkosh« ftu nkT[DhnK jh ukjhdhnK B/ . id s'_ s/o/ jZEK ftu nkfJnk j? «nkosh« dk ;zgkdB, ªnkosh« dh ;{os ;zto rJh . r?N-nZg dk itkp Bjh_ . w?No dk ;hb?AeFB th wkotb; j[zdk j? .À

nBhsk d/ Bkb r[bpkB' th nkJh ;h . T[BQK B{z t/y e/ fwoKvk dh ykjwykj :kd nk rJh, fiE/ n;h_ w}ke ftu jo ;j/bh dk nkgDk tZyok BK oy SZfvnk ;h . nBhsk B{z ;G/ ªefbUg/Nqk« efjzdhnK, o/yk B{z ªJhtfBr fJB g?fo;«, ;ftsk B{z ªfusqb/yk« s/ ekt/oh B{z ªwko/ rJ/ r[bckw« . bzp{so/ fujo/ tkbh r[bpkB' ;kvh ªthB;« ;h, s/ bzw/ tkbK tkbh BhBk ;kvh ªw'Bkfb}k« . w?B{z ªrzrkibh« nky e/ ;G B{z u?B nkT[_dk ;h . FfJd n;h_ ;G s'_ w}/dko BK fJefjo/ ;oho dh bzwh, u[;s s/ c[oshbh wwsk rKr[bh dk oZy SZfvnk ;h, fi; B{z n;h_ ªf;zrBh wSbh« nky e/ S/fVnk eodhnK .

nBhsk d/ p[ZbQK «s/ ikgkBh r[Zvh torh w[;ekB t/y e/ w?B{z nkgw[jko/ nB[okXk dh :kd nk rJh - fusqeko i'Fh ih dh p/Nh, i' nzXk w[Hb dh fJe rbh ftu ofjzdh ;h . T[jB{z n;h_ ªnzXk w[Hb« efj e/ S/VdhnK sK x'V/ tKr fjDfjDk e/ ;Bw jZ; g?_dk .

¿;Bw d/ g?oK ftu sK gjhJ/ bZr/ B/ gjhJ/ \À nB[okXk d/ fJj Fpd fit/_ nZi th w/o/ ezBK ftu r{zi oj/ j'D . go SZv' T[j feZ;k .

pjojkb, B[wkfJF ftu gqt/F eoB ;ko fJe tZvh e?Bt; T[s/ x'fVnK d/ fujfonK ftueko i/ Y'b tiKd/ ;Bw dk fujok B}o Bk nk iKdk sK w?B{z T[jdh :kd Bk nkT[_dh .

;Bw dh T[j eftsk w?B{z pj[s g;zd ;h, fi; ftu T[jB/ fbfynk ;h L

¿eh s[;h_ w/ohnK nZyK ftu tid/ Y'b Bjh_ ;[D ;ed/ < fJj d' ;[Ze/ jzM{ T[BQK dk jh itkp B/ \À

;Bw dk ftFtk; ;h fe x'Vk fJB;kB dk ;G s'_ tZvk d';s j? s/ Y'b d[Bhnk dk ;G s'_ gfjbk ;k} .

nbihohnk ftu ;Bw dk iBw j'fJnk ;h, s/ T[j g?fo; s'_ SZ[N d[Bhnk d/ j'o th eJh tZv/ Ffjo t/y u[Zek ;h ]po/ fejV/ Ffjo pko/ T[j nkydk ;h, ¿xo gZEo d/, pzd/ b'j/ d/ \À s/ c/o T[j nBkw wkorK T[s/ nBkw x'fVnK dh g?VK bZGD d/ nzdk} ftu nkgDh iBwG{wh dh fe;/ x'Vk rbah ftu v[Zb/Q fe;/ Fjhd d/ bj{ T[s/ fbyh j'Jh nkgDh g{oh eftsk ;[Dk SZvdk, s/ pV/ wkD Bkb nkydk, w?_ gfjbK ftd'qjh jK, c/o fusqeko s/ eth. fJ;/ x'FDk Bkb T[jdh Fjhd d/ bj{ tkbh eftsk nkozG j[zdh ;h . go w?B{z sK T[; eftsk ftu nkgD/ nkg s'_ G? dk nfj;k; gqshs j'fJnk ;h .

g?fo; ftu ;Bw B/ ;[Bhb s'_ pzzrbk f;Zy bJh ;h . s/ T[jB{z N?r'o dk T[j rhs r[Dr[DkT[D dk F"e ;h L

i/wB nkS/ s/wfB J/F'
nko eo' Bk ;ki 
p/Dh Bk j'J/ J/bhJ/ op/
;h_Eh Bk jkJ/ pKek jp/
.....


;Bw d/ w{zj'_ T[j rhs ;[D e/ w?_ fJj' efjzdh, ¿nZi sK sz{ ;Bw dh ewh} g?qA; eo jh d/, nB[okXk
\À s/ ;Bw ªebk ;zrw« ikD dh rZb b? pfjzdk, fiZE/ e'Jh Bk e'Jh B[wkfJF bZrh jh ofjzdh ;h, s/ s;thoK t/yD d/ pjkB/ Bt/_ s'_ Bt/_ fujo/ fd;d/ ofjzd/ ;B .

j[D ªebk ;zrw«dh fJ; B[wkfJF ftu tidh/ FfjBkJh T[s/ U;/ pzrbk rhs dk MT[bk g? fojk ;h . fit/_ ;Bw T[; rhs d/ FpdK ftu nB[okXk B{z nky fojk j't/, ¿fit/_ j?_ Ut/_ jh nk ik \ j[D j'o ;ki-fFzrko Bk eo . r[Zs y[ZbQh j? sK y[ZbQh jh ;jh, wKr ftzrh j? sK ftzrh jh ;jh \.....À

;Bw j[zdk sK B[wkfJF ftu nkJ/ doFeK dh ;i-Xi s/ o"De t/y e/ fJj' efjzdk, ¿d';s' \ wfjzrkJh s/ GZ[ywoh sK pkjo jh ofj rJhnK \À

¿p[ZYh x'Vh bkb bHkw \À ekohv'o d/ ;Zi/ jZE yb'sh nZXyV fJ;sqh dh r{jVh fbg;fNe tZb ;ze/s eo e/ fe;/ B/ nkgD/ ;kEh B{z nkfynk s/ ekohv'o d/ yZp/ gkf;U_ fe;/ dh nktk} nkJh, ¿fJj sK nZi dh rb?wo-rob j?, ntsko . gkgV yk e/ pDh gdwDh Bjh_ .À

FfjBkJh T[s/ tidh gzuw ;tkoh «s/ x'V/ d/ fjDeD dk MT[bk g? fojk ;h .

id th nB[okXk s/ o/yk Bkb ob e/ w?_ T[j rhs rkT[_dh, sK nB[okXk Fokos Bkb w/ok i{Vk y'bQ fdzdh . s/ ;Bw BFhbhnK nZyK Bkb ;kv/ tZb sZe e/ efjzdk, ¿w?B{z sK fJj g"VhnK uVQdk nB[okXk dk ;[o jh fdFk-frnkB dh ;"_j yKdk ikgdk j? .À

;kv/ f}d eoB «s/ ;Bw th ;kv/ Bkb Fkwb j' iKdk, sK w?_  t/ydh fe j[D don;b nB[okXk dk Bjh_ ][d ;Bw dk ;[o jh d[okv/ nÕohek T[s/ Sk frnk j? . T[jB/ ;kv/ ;kjwD/ nkgD/ fgzv dh g{oh s;tho i' fyZu fdZsh ;h .

fdZbh dk BeFk jo t/b/ ;Bw dh i/p ftu ofjzdk ;h . w?_ ;wM rJh ;K fe T[j S/sh ehfsnK fJ; Ffjo B{z nbftdk Bjh_ ej/rk .

g?fo; s'_ s[oB t/b/ ;[Bhb B/ i'Fh ih d/ BK gSkD-gZso Bk fbfynk j[zdk, sK Bk T[; pks{Bh pj[o{ghJ/ Bkb ;kvh ikD-gSkD j'Jh j[zdh, s/ Bk nzXk w[Hb ftu i'Fh ih d/ xo T[jdh fojkfJF dk gqpzX j'fJnk j[zdk .

;wktko ftu y"bdh ukj dh nktk} tKr ;Bw B{z g?fo; dh :kd nkT[_dh ofjzdh ;h, s/ T[[j nkgD/ r[o{ dh rZb b? pfjzdk, i' co?_u j' e/ nbih/ohnk dh nk}kdh dk jkwh ;h .

x'V/ dh Smh fj; Bkb nzso-fdqFNh dh s[bBk eo e/ ;Bw fJj' efjzdk, ¿:ehB ikD', w?_ nkgDk okj jB/o/ ftu x'V/ tKr bZG b?_dk jK .À

;kjwD/ jh tZv/ e?Bt; T[s/ fJe o[Zy Bkb pzBQh g[Zmh p/Vh e'b x'V-nk;D p?mk x'Vk ]po/ eh ;'u fojk ;h . fit/_ T[jd/ ezBK ftu wjkekb dk ;[o r{zi fojk j't/ . nkgDh p{Eh r'v/ «s/ fNekJh p?mk x'Vk FkfJd d[Bhnk B{z nbftdk efj fojk ;h .

¿n""j ªnzBQk dfonk« t/fynk, vhno <À fJe tZv/ e?Bt; tZb ;ze/s eo e/ r[bpkB' jZ; gJh . ¿tZN v{ :{ ;/, oziBk, eh g?fo; ik e/ fJ; nkofN;N dhnK uko nZyK j' rJhnK s/ ftukok dfonk nzBQk j' frnk< bZrh j'Jh nZr B{z T[j dhtk b? e/ t/y fojk j? . ewkb j' frnk, vhno\ x'Vk jZi eo nkfJnk \À

¿j?b' wwsk, tzvoc[Zb \À o/yk GotZN/ uVQk e/ p'bh .¿ej' e?;h j', w/oh f;zrBh wSbh <À

¿U wkJh JhtfBzr fJB g?fo; \À r[bpkB' d'jK jZEK Bkb i{Vk ;zGkb e/ p'bh . ¿fJj s;thoK t/y e/ gsk bZrk fe x'Vk jZ; th ;edk j? s/ o' th g?_dk j? edh edh . phbht wh, vhno \ w/o/ ;[gB/ ftu x'Vk Bktb gVQdk j? s/ fcbw dk gfjbk F'n t/ydk j?. w?_ sK fJj' ejKrh......À efjzdh efjzdh r[bpkB' yZp/ jZE x[zw e/ fe;/ Bkb rZb eodh eodh rzGho j' rJh, ¿nzfwqs ih s[;h_ sK nky ;ed/ ;U fe s[jkv/ r[o{ ih nkT[D tkb/ ;B fJ; B[wkfJF ftu . e[M th j't/, T[BQK B{z fJe fdB nkgD/ ªBkbzdk« ekbi ftu }o{o p[bkt' .À

¿x'Vk sK don;b ;?Ae; dk f;zpb j? . fJj rZb sK ;kv/ r[o{ ih B{z th wzBDh gt/rh .À nzfwqs f;roN dk eF b? e/ fJe dw rzGho j' frnk .

¿nkofN;N d/ ;zxoF dh ejkDh fJj s;thoK ;[Dk ojhnK B/ .À o/yk w[;eok e/ p'bh . ¿ ªfwqs:{ dh T[gk;Bk«, ªnoEh :ksqk«, ªx'V/ dh uhe« . T[j fej' fij/ Gkt ozrK dh GkFk ftu ;kv/ bJh go'; fbnkfJnk j? .À

nBhsk B/ fgZS/ w[V e/ sZfenk s/ fJ; ;{uh ftu nkgDh g;zd dhnK s;thoK d/ BK i'VB bZr gJh , ¿g?fo; ftu g?fo; dh sbkF«, ªfJe ;[gB/ dh w"s«, ;w[zdo Bkb i[fVnk d[yKs«......À

;Bw j[zdk sK fJj' efjzdk, ¿fJj FfjBkJh pzd eok fdU, s/ gfjbK fJj dZ;' fe; B/ fe; B{z :kd ehsk ;w[zdo ezY/, s/ fe; dh ]kso fe; B/ ;wz[do dk r[nkuk ;[gBk bZG fbnKdk < ;dhnK gfjbK dh fe;/ wSbh d/ jzM{ w[V fet/_ jZE nk rJ/ <À

T[; s;tho ftu T[t/_ fet/_ toyk j' ojh ;h, s/ r'v/ T[s/ p{Eh fNekJh p?m/ x'V/ B{z w"s dk fJzs}ko ;h . go B[wkfJF sK B[wkfJF ;h . ;kjK ftu BZudh ][Fp' sK nZyK ftu bfjoKdh fMbfwb w[;ekB . rZbK e[M noE-:[es, e[M noE-w[es L

.....j?b' BkJh; ;thN ;ftsk \ p{J/-r[b BkbkJ/-fdb........
.....r[bpkB' \ s?B{z fej' fijk bZrk fJj ozrK dk w?oh-r'/-okT{_v < fJ; ftu sK g?fo; dh ][Fp' j? \
......x'V/ pj[s B/ fJBQK s;thoK ftu, ekt/oh \ T[c \ x'V/ jh x'V/ \ wko/ rJ/ r[bcakw \
.....fJj sK sK nkgDh nZr ftu nkg jh ;V woB tkbh rZb j?, 
nBhsk \ fit/_ j? Ut/_ jh nk ik . i/wB nkS/ s/wfB J/F'
......
.....t/y, p/ph \ j[D sK ;kv/ w'Y/ «s/ p?m e/ fdZbh t/yD'_ ojh . sz{ sK fJe' oks ftu f;zpb dk o[Zy pD rJh J/_, BhBk \
......fJj s;thoK s/oh ;wM s'_ pkjo B/, fbfgek \ gfjbK wkvoB nkoN T[s/ e'Jh feskp gVQ b? .
......j[D sK g?fo; fpbe[b eohp j?, ntsko \ y'dh fdZbh fBebk 
g?fo; \
......ni/ sK ozrK dk fJj ib;k-xo F[o{ jh j'fJnk j?, ;odko ih
t/yd/ ikt' .
......Uj' epho dh T[bN-pK;h tkbh rZb j?, ntsko \—BJhnk w/_ BJhnk v{pb ikJ/ \
......fJBQK s;thoK ftu sK ozr wZShnK tKr s?o oj/ B/, ;[o/B \ feZE/ rJh ;kvh nizsk < nB[okXk j[zdh sK T[j th rZbK dh ozr'bh }o{o ;ikT[_dh . 

w?_ ;'u ojh ;K fe fJe jzM{ ;" w[;ekBK Bkb'_ gftZso j? . Y'b tiKd/ ;Bw dh s;tho T[s/ B}o iwkJh w?_ yb'sh ojh .

¿wkÕ eoBk nBhsk ih .À nzfwqs w[;eokfJnk . ¿fJ; s;tho dk BK ª;Bw« sK pVk nihp bZrdk j? .À

¿sz{ ;wMk fgzq;hgb ;kjp B{z .À nBhsk B/ r[bpkB' dk w'Yk M{fDnK .
¿Uj rkv \ fJj sK w[Ffeb j? \À r[bpkB' rzGho j' e/ p'bh . 
¿nkJh n?w ohnbh t?oh ;koh, nBhsk
\À

w?_ ihe[D ;[gB/ ftu p[Vp[VKfdnK p'b gJh, ¿x'Vk sK don;b wjkekb dk f;zpb j? . s/ FkfJd s[;h_ fJj efjDk g;zd eo'r/ fe w"s d/ G?n B{z nkgD/ T[go ;tko eo e/ n;h_ nkgDh ejkDh d/ x'V;tko Bjh_ pD ;ed/ .À

wwsk \ N?b wh :{no ukfJ;, gbh} \À nBhsk fit/_ nkgDh jh nktk} dh goSkJh_ t/yD B{z T[s;[e j't/ .

¿fJN«; ;oe; nkc ebo; \À o/yk B/ jZE bfjok e/ n?bkB ehsk .
¿o" w/_ j? oyF/-T[wo ejK d/yhJ/ o[e/, B/ jkE pkr g? j? B/ gk j?? oekp  w/_
\À r[bpkB' r[Dr[Dk ojh ;h . 

¿pjojkb w?_ sK fJ; B[wkfJF B{z jzM{nK dk dfonk ejKrh, r[bpkB' \À w?B{z fJzi bZrk fe ezY/ T[s/ pZXh p/Vh gkDh ftu fmZbQ gJh .

¿oyF/-T[wo :kB/ bkb x'Vk .À nzfwqs B/ ebk;-o{w ftu b?euo d/D d/ nzdk} ftu nkfynk . ¿Hkfbp dk oyF/-T[wo, s/ jzM{nK dk dfonk :kB/ foto nkc Nhno; \......À

¿pkJh rkv \À r[bpkB' rzGho j' e/ p'b gJh . ¿jzM{ fiZE/ th fdykJh  d/D, T[BQK B{z Bw;eko eo' . fJ; wjhB/ dh ªnkosh« ftu s/oh ejkDh gVQh oziBk\ pVh fBZxh uh} j? . jzM{nK dh Bdh s/ ;okghnK j'JhnK e[VhnK . T[BQK fdBK dh :kd, id ;Bw fJZE/ ;h. T[jB{z gVQB bZfrnK, fJzi bZrk, w?_ gkHb j' iktKrh . nkgk tkoB dh GktBk dh nDj'_d tkeJh fe;/ ;okg Bkb'_ xZN Bjh_ . jzM{nK dh Bdh «u'_ fsqZg fsZqg u'_dhnK wNehnK Go Go xo gj[zuD d/ fB;cab :sB Bkb T[; nt;Ek dh s[bBk T[; ejkDh B{z BtK noE d/ rJh . go w?_ fJj' ;'udh ojh fe nZr p[MkD dh rZb eh j'Jh \À

w?_ ;wM rJh, r[bpkB' B{z w/oh ejkDh go/FkB eo rJh j? . w?_ rzGho j' e/ nkfynk, ¿fJe ejkDh dk dotk}k d{ih ejkDh ftu y[ZbQdk j?, r[bpkB' \À

r[bpkB' B{z w/oh T[; ejkDh ftu T[j rZb g;zd nkJh ;h fe x'fVnK d/ Bknb bZr oj/ ;B s/ rfXnK B/ th nkgD/ y[o nZr/ eo fdZs/ \ nZi ;kv/ d/F ftu fJj' sK j' fojk ;h . :'r pzd/ yb's/ ofj iKd/ ;B, s/ n:'r nkgDh y[o-pzdh eok e/ nrKj s[o g?_d/ ;B .

¿gqDkw, T[gkfXnkJ/ ih \À nzfwqs B/ f;roN fyVeh «u'_ pkjo ;[ZN e/ Fkb Bkb ;i/ j'J/ fsbeXkoh gzfvs ih dk ;[nkrs eofdnK w[;eok e/ fejk . ¿pBko; ;/ ep gXko/ < ;G ;[y-;wkuko j? Bk <À

¿np s' tkokD;h ej', nzfwqs \À T[gkfXnkJ/ ih nkFhotkd dh w[dqk ftu jZE u[Ze/ e/ p'b/ . ¿nk:[FwkB \ rzrk T[;h gqeko pjsh j? . tjh rzrk ;gswh, tjh fBoibk J/ekdFh. ;ks tko B"_ fsT[jko \ s[w s' ekFh e' G{b rJ/, i?;/ ekFh nkg p[VQtk wzrb e' G{b rJh - tj j'bh ek nzfsw fdB ip rzrk w/_ pV/ pV/ pio'_ go bhbk wBkJh iksh Eh, BosZehnK Bkush Eh_, rkfJekJ/_ rksh Eh_, go S'V', np s' tj ;G Bjh_ j'sk .À

T[gkfXnkJ/ ih s;thoK t/yd/ j'J/ nZr/ tX rJ/, s/ nzfwqs fgZS/ w[V e/ nkyD bZrk, ¿r[bpkB' \ eZbQ w?_ i'Fh ih B{z fwbD nzXk w[rb frnk, sK T[j j;B{z ;kJh; Bkb x'V/ dh rZb eod/ eod/ w?B{z t/y e/ fJedw fyV rJ/ . rZbK rZbK ftu jZtk dk BK nk frnk, s/ T[j p[ZYh BkBh tke[D pks gkT[D bZr/—jZtk dh ukj, nkdw dk okj . okj ftu g? frnk fgnko, jZtk tkj/ tkb ;[nko ;[nko . bU ih, tkb tkjz[dh tkj[zdh jZtk p'bh—eh sz{ w/oh w{os xV ;edk J/_, nkdw<.. gfjbK sK nkdw xpokfJnk, c/o T[jB/ jZtk dh w{os pDk e/ T[jd/ fgZS/ d"Vd/ x'V/ ftu ]po/ jZtk dk fejVk ;[gBk T[Gko fdZsk . jZtk p'bh—w/ok fJj Gkt sK Bjh_ ;h.....nkdw B/ fejk - efjw[eoBh d/ nzdk} ftu n"os ofjzdh d[Bhnk sZe nky e/ th e[M Bjh_ nky/rh, s/ wod T[jd/ fJe fJe ;ze/s d/ eJh eJh noE eZY/rk .À

F'] ozrK ftu sodh, tZb yKdh B[wkfJF o{g-bhbk ftu Yb u[Zeh ;h . w?B{z nkgDh ejkDh dk gfjbk tke :kd nk fojk ;h - jzM{nK dh Bdh ;G BdhnK s'_ vz{xh j? .

¿nFPw/X :Zr dk x'Vk sK fe;/ s;tho ftu Bjh_ nkfJnk, dkdk \ s[;h_ jh sK dZf;nk ;h fe ekFh d/ dFkFPw/X xkN «s/ g{o/ d; nFPw/X j'J/ ;B .À

¿jK, ;[o/B \ go fi; B{z fi; t;s{ dk gsk jh Bjh_, T[j T[; t;s{ B{z fet/_ fbnkt/rk, nkgDh ebk ftu < uZeqtosh oki-Fesh dk jh Bjh_, nFPw/X dk x'Vk sK oki/ dh pbhdkB-GktBk dk ;{ue th j[zdk ;h .À

fJe s;tho ftu x'V/ dk ;[gBk g/F ehsk frnk ;h . pVh p/nkokwh Bkb ;[zrV e/ p?mk ;h x'Vk s/ pkjo efjoK dh toyk j' ojh ;h . w?B{z fJzi bZrk,  fit/_ ;Bw x'V/ dk w[y"Nk bkJh ozrwzu «s/ nfGB: eo fojk j't/ .

x'V/ dh T[; sh;oh s;tho ftu fJe b{;h-T[iVh rbh d/ u"e ftu yb's/ o[Zy dh T[dk;-fBok; fijh s;tho t/y e/ w?B{z gq;kd n"FXkb/ tkbk o[zv-w[zv o[Zy :kd nk frnk, fi; Bkb ftnoE jh fe;/ B/ bwe e/ ikB d/ fdZsh ;h . ethoki fejk eod/ ;B, ¿fJj o[Zy ikDdk j? fe woB tkbk fejVh vkb Bkb M{fbnk   ;h .À

FfjBkJh th fit/_ nZi ethoki dh rZb d[jok ojh j't/ .
¿n"j s;tho th sK t/y, oziBk
\À r[bpkB' B/ w/ok w'Yk jb{D e/ ;[Bhb tZb ;ze/s ehsk, j'F s/ dhtkBrh ftueko yb's/ o'Djke/ x'V/ tKr T[jd/ fdb «s/ eh phs ojh j't/rh .À s/ w/ohnK nZyK ftu ;[Bhb d/ g?fo; ikD s'_ gfjbK d/ fdB x[zw rJ/ .

pzpJh s'_ fdZbh nk e/ ;[Bhb jo o'} nzXk w[rb iKdk, nB[okXk B{z  g/_fNzr f;yKdk, s/ ukj gh e/ s[o nkT[_dk . 

r[bpkB' fJj ikDdh ;h fe fJe tko nB[okXk B/ ;[Bhb B{z fe; soQK bkitkp eo fdZsk ;h, id T[jB/ nkfynk, ¿w?_ sK t/fynk Bjh_ s[jkvk ;w[zdo, go n?Bk sk w?_ th ikDdh jK fe ;w[zdo dh nktk} f;ezdo d/ Xktk p'bd/ x'fVnK dhnK NkgK torh jh j[zdh j't/rh .À

w?I ;'u ojh ;K, ;Bw fJ; Ffjo ftu nkfJnk jh feT[_ ;h < nkfJnk th ;h sK nzXk w[rb feT[_ mfjfonk < mfjfonk th ;h sK T[; ;[gB/ wro feT[_ s[o fgnk <

w?I pV/ fXnkB Bkb wod/ j'J/ x'V/ dh s;tho t/y ojh ;K . ghbh o/yk wNw?bh o/yk B{z e[M nky ojh ;h, s/ ekbh o/yk u[Zg ;h .

w?I ;[Bhb dh ihtB-rkEk ftu T[jdh gZs-MV dk nmkJhtK dotk}k y'bQ e/ T[; s'_ x'V/ dk noe g[ZSD B{z fpjpb ;K . go w?_ nkgD/ nzsowB dh T[j rZb th ;[D ojh ;K—fJj x'Vk ;kvk jZ;Dk-o'Dk, BZuDk-rkT[Dk—bj{-g;hBk, i? goki?.....fJj x'Vk ;kvk fgnko-wbQko-pzdBtko......Fpd B[jko, ftFtk;, nzsowB.....fJj x'Vk ;kvk ozrwzu, s/ fJj' ;kv/ nfGB:......

nkgDh T[; ejkDh ftu w?_ i'Fh ih s'- ;[Dh j'Jh T[; eEk B{z nrKj b? rJh ;K fe nkdw T[dk; ofjD bZr fgnk s/ T[jB/ ;'funk, jZtk dh w{osh Bkb fBj[z gk bt/ s/ jZtk B{z fsnkr d/t/ . T[j w{osh pj[s Gkoh ;h . T[j T[; w{osh B{z xVh; e/ T[ukJh tZb b? frnk, s/ j/m yb'sh jZtk T[jB{z T[Auh T[Auh jkeK wkoB bZr gJh . nkdw dk fXnkB jZtk tZb j' frnk . w{osh T[jd/ jZE'_ fBeb rJh, s/ T[jB{z w[V j/m nkT[Dk fgnk . c/o fe;/ rZb'_ fyZM e/ nkdw B/ fejk - go/Q jN ik, jZtk \ fJ; w{osh Bkb w?_ nkgD/ ;[gB/ pzBQ btKrk . w?B{z w{osh T[Ago b?/ ikD d/ ......pj[s fdBK sZe fJj uZeo ubdk fojk, s/ w{osh T[Ago Bk b? ikJh ik ;eh. nzs nkdw B/ nkfynk - nkgD/ jZE w{osh sZe nkT[D d/, jZtk \ uZb, sz{ th w/o/ Bkb T[Ago uZb, fiZE/ ;kB{z ;[gB/ ftubk T[AvDk x'Vk fwb/rk......

FfjBkJh dh X[B ftu doFeK dhnK nktk}K x[b ojhnK ;B .
ekt/oh d/ f;o «s/ g?r'vk NkJhg i{Vk ;i fojk ;h . ;bhtZb?A; Õk]sJh pbkT{} Bkb ;[Bfjoh feBkoh ;kVQh ftu w'Y/ Buk e/ T[j nky ojh ;h, ¿r[bpkB', fJj x'Vk Bjh_, BtK :Z[r j?, fi; B{z fe;/ wjkB B/sk dk fJzs}ko j? .À

¿s{z id g/_fNzr B{z n?Bk nzvo;N?_v eodh J/_, sK F[o{ eo d/ Bk g/_fNzr .À r[bpkB' jZ; gJh, ¿F[o{ eo d/ nkgDk e'Jh ekt/ohfJ}w \ nkJh ;/, vhno \ sz{ d{ih nzfwqsk F/ofrZb pD/_rh .À

¿jkT{ f;Zbh \À ekt/oh B/ d't/_ jZE i{V/ tZb fbik e/ nkfynk . ¿jo e'Jh nzfwqsk F/ofrZb Bjh_ pD ;edk .À

¿fJj x'Vk jtk dk o[] gSkDdk j?, ntsko \À e'Jh nky fojk ;h . ¿e"D n;b j?, e"D Beb—x'Vk ;G ;wMdk j? . n;h_ fdB ftu gsk Bjh_ fezB/ w[y"N/ pdbd/ jK . s/ nkgDh rZb, i' ;kvh nkgDh Bjh_ jz[dh, feZE/ feZE/ fe; fe; Gkn t/ud/ jK, x'Vk ;GBK dk ikDhikD j?, s/ fJj th ;wMdk j? fe w[y"N/ T[s/ M[oVhnK Bjh_ jz[dhnK, pkdFkj' \À
w?_ ;'u ojh ;K, pzpJh ftu ;w[zdo ftu ;[Bhb dh wK ;w[zdo B{z Bkohnb G/_N eoB rJh s/ nkg ;w[zdo dh G/_N j' rJh . go wK ;[Bhb d/ ;[gB/ ftu pokpo efjzdh ojh, ¿t/y w/o/ bkb \ fJe tko g?fo; }o{o j' nkth_
\À

¿wK dh Ffj Bk fwbdh ofjzdh sK ;[Bhb T[;/ fteN'ohnk ;N?_v T[s/ e'utkBK B{z wkbF eofdnK s/ x'fVnK B{z fjDfjDKfdnK t/y t/y pZxhnK d/ Bzpo fbydk ofjzdk s/ T[; ;kJhBp'ov g/_No dh Fkfrodh s'_ nZr/ Bk tXdk .

¿e'Jh fJ; nkofN;N B{z g[ZS/, dkdk \ T[jB{z w[V w[V nkgDh g/_fNzr ftu x'Vk fdykT[D dh b'V feT[_ gJh <À

x'V/ dk fujok, wSbh dk XV \À fe;/ B/ yzG/ e'b yb'sh e[Vh tZb  ;ze/s eo e/ nkfynk . ¿feT[_ ntsko \ sz{ FkfJd jkb/ th g?r'vk NkJhg i{V/ ftu y[ZGk fgnk J/_ . o[gJ/ Bkb e'Jh s;tho sK gou/} eo ;edk j?, go n?;E?fNe ;?I; gou/} Bjh_ ehsh ik ;edh .À

¿jkEh x'Vk gkbeh......À ekt/oh jZ; gJh .

¿go ]kbh gkbeh . feT[_ fw; o/yk \ d[bjB feXo rJh <À

¿t/yd/ Bjh_ eoBb ;kfjp < FfjBkJh dh X[B j[D ]kbh gkbeh ftu p?mD ik ojh j? .À
nBhsk rodB T[uek e/ r[bpkB' Bkb rZb eo ojh ;h . T[jdhnK tZvhnK tZvhnK nZyK

t/y e/ w?B{z nB[okXk dh :kd nk rJh . T[jdh nktk} th nB[okXk Bkb fwbdh ;h . Uj' o[e o[e e/ p'bD dk nzdk} . Uj' wB-oZyDh w[;ekB, wd-wksh v'o-fyZuh B}o . Uj' ghbh u[zBh, }fjow'jok ewh} s/ pdkwh u{Vhdko gikwk. Uj' g?r'vk NkJhg i{Vk . fJe B{z b[e' fdU, fJe B{z yVh eo fdU.

tkokB;h sK fe;/ s;tho ftu ftykJh Bjh_ fdzdh, nzfwqs \À T[gkfXnkJ/ ih fgZS/ tZb w[Vd/ j'J/ p'b/ . ¿e[S Gh j', jw s' ebk e' ;dkBhok GkrhoEh jh wkBs/ nkJ/ j?_ . ebk j? s' ihtB ek nkBzd j? . nkBzd o{gw \ nzfwqsw \À

r'v/ s/ p{Eh fNekJh x'Vk FkfJd fJj' ;'u fojk ;h pzdk T[jdh fJj rZb sK ;wMdk j? fe ihtB T[jdk j? i' fe;/ bJh e[opkBh eo/, t/b/ f;o fe;/ bJh x'Vk pD e/ ftykt/, T[jB{z fgZm «s/ u[Ze e/ nZr/ b? ikt/ .

fdZbh ftu ;[Bhb dh w[bkeks gfjbK w/o/ Bkb j'Jh, c/o w?_ T[jB{z nB[okXk Bkb fwbkfJnk . s/ c/o T[j g?fo; s[o frnk - g{o/ ;Zs tfoQnK bJh . T[; T[s/ ;kok ]ou i'Fh ih dk j'fJnk, s/ fJ; ftu T[BQk dhnK dfonk rzi tkbhnK d[ekBK fte rJhnK .

¿eh wkvoB nkoN nizsk s'_ ckotov j?, dhdh < r[bpkB' B/ nZyK Mgek e/ g[ZfSnk .

¿w?_ sK T[j rZb Bjh_ wzBdh r[bpkB' fe wK go g{s fgsk go x'Vk . w?_ sK wkvoB nkoN B{z nizsk s'_ ;" whb ckotov wzBdh jK .À

nZXh gzikph, nZXh nzr/q}h . fit/_ fJBQK G/vK B/ fJ; rZv wZv fijh GkFk ftu jh wfwnkT[D dh ;j[z yk oZyh j't/ .

ozrK d/ x'V/ fes/ fes/ nzrq/}h ftu fjDfjDk oj/ ;B .

¿fenk fJB fuso'_ w/_ ejh_ ftFtBkE wzfdo eh rbah B}o nkJh, r[o{ ih < pBko; ek dFkFPw/X xkN s' ejh_ B}o nkB/ ;/ ojk .À

¿pBko; Bjh_ nzfwqs, tkokB;h .À T[gkfXnkJ/ ih w'Y/ T[s/ Fkb ;zGkb e/ p'b/. ¿;[ibkw ;[cbkw wfbni Fhsbkw......À

¿tj eKu eh Bhbh r'bhnK s' pugB eh rbah w/_ oj rJh_, r[o{ ih \À

¿tj g[oksB ebk Gh np ejK, nzfwqs \ n"o g[oksB ;kXBk ejK <À 

¿np s' :j ;p BJh ;kXBk j?, r[o{ ih \ :j ngBh irj wjkB j? . nkofN;N ;/ pks eo d/fyJ/ . :jK sZe gjz[uB/ e fbJ/ T[;/ ;zxoF eoBk gVk j?. tj ozr'_ ;/ bkv-fgnko jh Bjh_ eosk, T[B ;/ ekw Gh b/sk j? . T[; B/ fJB;kB e/ ;zxoF e' ozr'_ eh GkFk dh j?. FfjBkJh Gh s' :jh eo ojh j? .À

fJe w[zvk fJe e[Vh tZb fJzi bgfenk, fit/_ eZu d/ sbkn ftu bkb wSbh joh wSbh tZb ik ojh j't/ .

B[wkfJF d/ fszB-uko uZeo bk e/ n;h_ y[Zb/Q bknB ft nk p?m/, fiZE/ ukj d/ ;Nkb T[s/ e[M b'e p?m e/ s/ e[M yV/ ukj gh oj/ ;B .

;kv/ ;kjwD/ ukj dhnK fgnkbhnK «u'_ Gkc T[m ojh ;h, s/ FfjBkJh dh X[B fit/_ efj ojh j't/ - T[BQK dh th e'Jh rZb eo' i' wko/ rJ/ \

w?B{z ;Bw dh T[j Fjhd d/ bj{ tkbh eftsk :kd nk ojh ;h, fi; ftu T[jB/ fejk ;h fe Fjhd dh ejkDh Bk sK Bt/_ f;foT[_ F[o{ j[zdh j? s/ Bk edh g{oh soQK ]sw j[zdh j? .

r[bpkB' jZ; e/ p'bh, x'V/ pdbd/ ofjzd/ jB . T[j th ;kv/ tKr eJh eJh w[y"N/ bkJh edh euhuhnK tZNd/ gqshs j[zd/ jB, edh fJe dw vokeb . edh n?Nb; T[s/ fe;/ Ffjo dk BK gVQ e/ ][F jz[d/ jB, s/ edh fe;/ u"e d/ ;dkpjko o[Zy e'b gj[zu e/ nfij/ nV yb'_d/ jB fe nZr/ s[oB dk BK jh Bjh_ b?_d/ . gsk i/ x'Vk fe; t/b/ fjDfjDKdk j? <À 

w?B{z j;gskb dh T[j ;zfXnk :kd nk ojh ;h, id nB[okXk dh wzwh nzfsw ;tk; b? ojh ;h, s/ nB[okXk T[jd/ rba ftu pKjK gkJh o' ojh ;h, s/ ;Bw nB[okXk B{z u[Zg eok fojk ;h .

¿T[j ;[gBk sk ;[D bt', i' w?B{z oksh_ nkfJnk .À o/yk ukj dh u[;eh b? e/ p'bh . ¿e[o;hnK «s/ x'V/ fpokiwkB ;B . T[BQK oba e/ r[bpkB' B{z fw; :{Bhto; u[D fbnk, s/ r[bpkB' x'fVnK w{jo/ BZudh ojh .À

¿w?Bh w?Bh E?_e; cko fd; ezgbhw?_N .À r[bpkB' B/ o/yk d/ rba ftu pKjK gk fdZshnK .
¿w?_ ubdk jK .À nzfwqs T[m e/ yb' frnk . ¿w?_ r[o{ ih B{z t/yK uZb  e/. s[;h_ nkokw Bkb nk ikDk .À

edh edh ;kvh ejkDh ;kB{z jh SbD bZr g?_dh j? . ekF ;Bw B/ nB[okXk bJh nk]oh edw u[ZeD s'_ gfjbK w/oh ;bkj b? bJh j[zdh .

id th w?_ nB[okXk s'_ ªnkosh« ftu SgD bJh T[jdh e'Jh s;tho wzrdh, ;Bw w/oh f;ÕkoF ehs/ fpBK Bk ofjzdk . go nB[okXk fJj' efjzdh, ¿jkb/ w/oh s;tho ftu ikB Bjh_ nkJh .À

FhF/ ftu nkgD/ nzrK dk T[Gko t/y t/y nB[okXk efjzdh, ¿noh U BkdkB bVeh \ j{z-T{_-T{_-T{_ \ sK sz{ g?fo; dh ;?o eo/_rh . sz{ T[E/ ik e/ gj[zuh sK t/y, fJ; soQK sK s/ok ;[Bhb s?B{z fwbD'_ fojk . tZvh nkJh c?FB tkbh \ T[j ikd{ feT[_ Bjh_ f;Zy b?_dh MZbhJ/, fi; Bkb g?fo; jh fJE/ nk ikt/ .À

w{v ftu nk e/ id th nB[okXk e'Jh s;tho pDkT[D p?mdh, T[jB{z e?Bt; T[s/ ;[Bhb yb'sk fd;dk s/ T[j efjzdh, ¿Uj oziBk vhno \ b? T[j c/o nk   frnk \À

w/oh ebgBk ftu T[j jzM{nK dh Bdh tr ojh ;h, fi; d/ p'jV tkb/ xkN T[s/ ;okg dhnK wkohnK e[VhnK fsqg fsqg u'_dhnK wNehnK Go ojhnK  ;B. T[BQK ftu nB[okXk th ;h . p'jV d/ EVQ/ T[s/ p?mk ;Bw fJe s;tho pDk fojk ;h . fJe tZvh e?Bt;, fi; T[s/ T[j fe; /fJe' F?bh ftu Bjh_, ;r'_ Ek EK tZy tZy F?bh d/ NZu bk fojk ;h . jo e[Vh ;Bw d/ e'b nk e/ nkgDk BK d;dh s/ s;tho «s/ B}o wkodh . ¿s?B{z fejVk NZu g;zd nkfJnk <À jo e[Vh B{z ;Bw fJj' ;tkb eodk . T[jB{z jo e[Vh nB[okXk jh B}o nk ojh ;h . x'Vk fjDfjDkfJnk s/ fe;/ ikd{Jh gqGkt Bkb jzM{nK dh Bdh dk T[j xkN g?fo; dk ;N{vhU pD frnk, fiE/ ;Bw dh EK ;[Bhb fJe tZvh e?Bt; ozr fojk ;h . s/ e'b p?mk T[jdk r[o{ efj fojk ;h, ¿x'Vk sK don;b frnkB dk f;zpb j?, Bkb/ ;/tk-Gkt s/ pbhdkB dk f;zpb th .À

¿ukj ghDk GZ[b rJh, oziBk <À r[bpkB' B/ w/ok w'Yk jb{fDnk . ¿fJN«; r?fNzr e'bv bkJhe :{ \À

¿nk]o sz{ oziBk B{z Nh} eoB «s/ feT[_ n?Bh s[bh ofjzdh J/_, r[bpkB'<À nBhsk B/ GtK uVQk e/ g[ZfSnk .

¿;kv/ xo d/ ;Zi/ yZp/ eJh n;spb B/, r[bpkB' \À o/yk B/ nkgD/ w[jZb/ dh rZb S/V fdZsh . ¿w?_ T[BQK o;fsnK s'_ jh pkjo nkT[_dh jK . ;kv/ e'utkB d[bZshnK MkVd/ j'J/ nkgDk ozr SZv e/ x'V/ dh jo nkds ngBkT[D T[s/ s[b/ j'J/ B/ .À

¿o/yk B{z eoBb Bjh_ GZ[bdk, oziBk \À r[bpkB' jZ; gJh . ¿fJ; bJh fJjB{z x'V/ jh x'V/ ftykJh fdzd/ B/ .À

x'V/ dk fujok jh T[jdk gk;g'oN j? . ekt/oh B/ w[;eok e/ d't/_ jZE i{V/ tZb tXkJ/ . ¿j[D/ j[D/ eoBb nky fojk ;h - ekF fJ; nkofN;N B/ T[; d/ x'V/ dh s;tho pDkJh j[zdh, i' fgZ*S/ fij/ fjwkb: dh poc j/m'_ fBefbnk ;h s/ fi; d/ Bkb fwb/ jfEnkoK s'_ gsk bZrk fe T[j }o{o uzr/} ]K d/ fe;/ f;gkj-;bko dk x'Vk fojk j't/rk . i/ poc j/m x'V/ d/ dZp/ ikD dh d{ih ejkDh eoBb  w/oh rZb ;[D e/ w/o/ wz{j tZb sZedk ofj frnk . s/ w?_ T[j rZb th nky SZvh fe nkofN;N poca j/m'_ fBeb/ j'J/ x'V/ dh s;tho feT[_ Bk d/t/, T[j T[; :[Zr d/ f;gkj-;bko B{z d[pkok f}zdk Bjh_ eo ;edk .À

¿pk-ndp, pk-w[bkj}k, j'fFnko \À fJe' x[ZN ftu ukj dh fgnkbh rba/ ftu T[_v/b e/ w?_ nkfynk . ¿j[D T[j pkdFkj ;bkws feZE/ < gsk i/, ethoki mke[ogq;kd B/ nkgD/ ;'fjekoh okw d/t B{z ªx'Vk pkdFkj« dh gdth d/ oZyh ;h . fJe fdB T[BQK okw d/t B{z ;G d/ ;kjwD/ fjZe Bkb bk e/ nkfynk—sz{ fJzdo dk x'Vk J/_, fi; dk Bk ªT[AuJh Fqtk« dZf;nk frnk j? \ T[; d/ ezB tZv/ tZv/ ;B, c/o th T[Auk ;[Ddk ;h . s/ s/o/ ezB th tZv/ tZv/ jB, s/ sz{ th T[Auk ;[Ddk  J/_ ....... fJzdo d/ x'V/ dh gdth T[s/ w;s j' e/ okw d/t B/ nkgDh sB]kj tXkT[D dh wzr ehsh, sK ethoki B{z fJzi bZrk, fit/_ x'V/ B/ d[bZsh wkoh  j't/ ......T[j p'b/—U.....xDuZeo \ i/ sz{ w/o/ fgZS/ x'fVnK B{z w[Õs dtkJh d/D s'_ Bk Nfbnk sK ;wM, fe;/ fdB s/ok th gZsk eZfNnk frnk .À

¿uZb', B[wkfJF dk fJe okT{_v j'o bk bJhJ/À r[bpkB' T[m e/ yb' rJh.
w?_ th T[BQK d/ fgZ*S/ s[o gJh .

fJe p}[or B/ mmzpo e/ nkN'rqkc fdzd/ nkofN;N B{z pV/ rj[ Bkb  t/fynk s/ id T[jB/ fujok x[wkfJnk sK n;h_ ;wM rJ/ fe T[j i'Fh ih jB . ezBK s'_ j/m bwed/ X"b/ tkb, nZyK «s/ ;[Bfjoh Õo/w tkbh n?Be s/ bzwk u'bk .

¿s[;h_ nkgDhnK s;thoK dh B[wkfJF ed d/ oj/ j', i'Fh ih <À w?_ FoXk g{ote g[ZfSnk .

¿oziBk \ w?B{z sK nkgDhnK s;thoK dh B[wkfJF fdZfsnK fJe :[Zr phs frnk.@ i'Fh ih gkJhg dk bzwk eF b? e/ o[ed/ j'J/ p'b/, ¿rhs r'fpzd T[s/ nkXkos nkgD/ fusoK ftu j[D w/oh e'Jh o[uh Bjh_ ojh . ;kvk ezw jo soQK dk ;h . fJBQK dk nkgDk j'o j? . e[M gfjbK gjz[u iKd/ jB, e[M fgZS'_ . bzw/ ;Õo wro'_ pugD d/ Ffjo ftu gjz[u e/ n;h_ r[nku/ j'J/ o[ZyK B{z BthnK fJwkosK ftu bZGD brd/ jK . fJzi jh w?_ sk fJ;/ ;NkJhb ftu e[Zd g?Dk ukj[zdk jK . nk]o woB s'_ gfjbK w?B{z e[M s;thoK sK pDk b?DhnK ukjhdhnK jB .À

¿ntZF i'Fh ih \ s[jkvk :'r-dkB sK ebk B{z jo nt;Ek ftu, jo o{g ftu, fwbDk jh ukjhdk j? .À w?_ nkgDh nktk} ftu ;wogD dk Gkt irk e/ fejk . go i'Fh ih FkfJd w/oh rZb ;[D/ fpBK jh nZr/ tX rJ/, s/ ekohv'o d/ yZp/ gk;/ fJe s;tho w[jo/ ik yb's/, fi; ftu pkbe'Bh «u'_ Mkedh Bhro' j[;hBk ftykJh d/ ojh ;h .

w?B{z T[; BkNe dh :kd nk ojh ;h, fi; ftu nB[okXk fJe Bhro' w[fNnko d/ o'b ftu ;Bw d/ Bkb, ozr-wzu «s/ nkJh ;h .

x'V/ dk w[y"Nk bkJh ;{soXko B/ ozr-wzu «s/ nk e/ nkgDk gfou: fdZsk ;h, ¿Gbk T[j w?B{z ed sZe i/bQ ftu sz[B e/ oZy ;ed/ jB < i/ vZv{ dk th e'Jh ;[gBk j? s/ ;Zg dk th, sK w/ok th nkgDk ;[gBk j? . w?B{z T[j ibktsB th Bjh_ eo ;ed/ . w?_ nkgD/ nfXekoK bJh bV fojk jK . w/o/ eJh Gok wko/ rJ/ . w?_ wo th frnk sK nkgD/ g[Zso d/ o{g ftu nkgD/ nfXekoK bJh bVKrk . wK go g{s fgsk go x'Vk . fJj dotk}k y[Zb/Qrk s/ w?_ nzdo iktKrk . w?_ sK x'Vk jK, f;nk;sdkB Bjh_, doFe' \ s[jkvk bZy bZy F[eohnk \ s[;h_ w?E'_ w/oh ejkDh ;[DB nkJ/ j' . w?_ ;dk s[jkvk d/Ddko ojKrk . jK, sK ;[D' w/oh rZb, w/o/ ;o'fsU \ w?_ fJe Ffjo d/ u"e ftu yb'sk ;K, id r'bhnK ubDhnK F[o{ j'JhnK . Bdh d/ ftzr-tb/ftnK tor/ w/o/ ;[gB/ xkfJb j' e/ th T[t//_ fet/_ poca dh FhF/ tKr uwedh f;b ftu nkgDk wz{j t/yD dh bkb;k ftu pokpo r'bahnK dk fBFkBk pDd/ oj/......À

T[; BkNe ftu EK EK nbihohnk dh izr/-nk}kdh dh w[jo-Skg ;h . sVe;ko jh eqKshekoh jho' nkgDh wfjp{pk B{z SZv e/ nkgD/ s/} d"VD tkb/ x'V/ «s/ ekmh gk e/ ubk frnk, s/ wfjp{pk nkgD/ fszB sko/ T[s/ T[_rbK wkodh ofj rJh . ;kbK-pZXh T[j T[vhe eodh ojh . eqKshekoh Bk w[fVnk . wfjp{pk vkYh Hw ftu vZ[ph T[jd/ x'V/ Bth_ s'_ Bth_ s;tho T[bhedh ofjzdh . edh uZNkBK Bkb rZbK eodh, edh ;wz[do B{z nkgDh X[yX[yh dZ;D bZr g?_dh . edh T[j nzBQ/ eth B{z g[ZSdh, ¿s/ok frnkB eh nkydk j?, pkpk < eqKshekoh ed tkg;  nkt/rk <......À nk]o eqKshekoh g[b; dh r'bh Bkb xkfJb j' frnk, s/ x'Vk T[jB{z T[;/ jkbs ftu ;[oZfyns EK «s/ b? frnk, fiZE/ ;wz[do dhnK bfjoK Bkb nbihohnk dh nk}kdh pko/ rZbK eodk eodk xkfJb eqKshekoh ;dk dh Bh_do ;"_ frnk.

T[; BkNe ftu T[; fdB sVe;ko eqKshekoh nkgDh wfjp{pk s'_ ftdk b? fojk ;h, w?_ nkgD/ e?wo/ Bkb pj[s tXhnK c'N' fyZu fojk ;h . i/ T[j c'N' nB[okXk B/ ;[Bhb B{z G/i fdZsk jz[dk, sK ;[Bhb dh T[; g/_fNzr dk iBw Bk j'fJnk j[zdk, fi; ftu Bhro' j[;hBk pkbe'Bh «u'_ Mkedh ftykJh d/ ojh ;h .

i'Fh ih T[; g/_fNzr ftu nkgDh nB[okXk B{z gSkD oj/ ;B .
i'Fh ih dh ejkDh don;b T[; x'V/ dh ejkDh ;h, fi; B{z cfoFs/ B/ nZZXh oksh_ g[ZfSnk ;h, ¿feT[_ GZ[yk sK Bjh_ <À nZr'_ ;po-;p{oh Bkb T[jB/ nkfynk, ¿Bjh_, w? - mhe-mke jK
\À shj to/Q gfjbK i'Fh ih g?fo; rJ/ ;B sK fJZe e?Õ/ ftu T[BQK dh w[bkeks r[Z;/ ftu Go/ fJe :[te nkofN;N Bkb j'Jh ;h, i' tZv/ nkofN;NK d/ BK b? b? T[BQK B{z rkjbK eZY fojk ;h, fit/_ T[BQK dh ;Õbsk Bkb T[; :[te nkofN;N dh n;Õbsk dk ekoB j't/ . rZbK rZbK ftu i'Fh ih B/ fejk, ¿T[jdk BK ;h nKd/q wko;/b .À

fJj ;[D e/ ;Bw B{z fJzi bZrk, fit/_ e'Jh dZfpnk j'fJnk ]}kBk jZE nk frnk j't/ . T[jB/ nkgD/ r[o{ dk r[D-rkD eo e/ fejk, ¿i'Fh ih \ XzB j? T[j wK fi; B/ nKd/q wko;/b B{z iBw fdZsk . T[j sK w/o/ s/ ;[Bhb d/ r[o{ jB .À

nKdq/ dh fJj ]kkfjF ;h fe nbih/ohnk ;dkpjko o[Zy pD ikt/ ;ZuwZ[u pVh g/qoBk Goh ;h . nKd/q dk iBw nbihohnk ftu tZ;/ j'J/ fJe co?_u gfotko ftu j'fJnk ;h, s/ nbihohnk dh rZb s[[oB «s/ nKd/ fJj' efjzdk ;h, ¿sz{ w?B{z x'V/ torhnK nZyK fdZshnK, nbi/ohnk \ sz{ w/o/ wz{j «s// x'V/ dk w[y"Nk Bjh_ bkfJnk. sz{ sK w?B{z x'Vk pDk e/ x'V/ torhnK bZsK fdZshnK GZiD bJh.......À

fJe j'Nb d/ w?B/io dh fwjo ;dek T[j g?fo; d/ T[; j'Nb d/ sfj]kB/ ftu gj[zfunk,sK jB/o/ «u'_ fe;/ dh ikDh-gSkDh nktk} ;[D e/ gfjbK sK T[j sqGe fgnk, go nrb/ gb T[j ][Fh Bkb T[ASb fgnk, id nKd/q B/ eF bk e/ fejk, ¿j{z-T{_-T{_ \ sK w?_ nZr/ nZr/, sz{ fgZS/ fgZS/ \ nbihohnk f}zdkpkd \À

fJe fdB rZbK rZbK ftu ;Bw B/ pV/ ft;sko Bkb w}k b? b? T[j BFhbh rZb dZ;h, ¿;[Bhb d/ wz{j'_ ;[Dh T[; eEk dk nKd/q jw/Fk w}ke T[vkfJnk eodk ;h fe fJzdo dk x'Vk nzfwqs-wzEB t/b/ ;wz[do ftu'_ fBefbnk ;h . go fJe fdB ;[Bhb dh fe;/ g/_fNzr T[s/ ][F j' e/ nKd/q d/ wz{j'_ fBefbnk - ;[Bhb \ sz{ nZXk ;w[zdo «u'_ fBefbnk J/_, nZXk g?fo; «u'_ \...... ;[Bhb B/ MZN T[Aso fdZsk, r[o{d/t \ w/o/ fJe w'Y/ «s/ nZXk ;wz[do ;tko oj/rk, d{i/ «s/ nZXk g?fo; .À

nB[okXk efjzdh, ¿g?fo; - wkJh vqhw \....v?vh, w?B{z g?fo; ed G/i'r/ <À
i'Fh ih X{zJ/_ dk H[pkok Szv e/ efjzd/, ¿;[Bhb d/ jo gZso ftu g?fo; dh jtk nzXk w[Hb ftu nk iKdh j? . fco s?B{z g?fo; ikD dh eh ekjb j? <À

v?vh d/ wz{j'_ ;[Bhb dk BK ;[D e/ nB[okXk Fowk iKdh .
w/ok ihn eodk, w?_ th Fowk iktK .

fJe fdB ;[Bhb B{z fJe gZso fbfynk . go id w?_ vke ftu gkT[D rJh sK w?B{z nB[okXk dk f]nkb nk frnk .
s/ w?_ T[j gZso vke ftu Bk gkfJnk .
¿oziBk
\ w/oh gSkD p; GZ[b rJh <À fe;/ B/ fgZS/ tZb'_ w/o/ w'Y/ «s/ jZE oZy e/ g[ZfSnk . 

fJj ;[Bhb ;h .
¿fJj o/yk - s[jkvh jwdod, s/ fJj nBhsk - fdb ibkU fe o"FBh ew j?
\À s/ n;h_ jZ; gJhnK .

¿nB[okXk feZE/ ofj rJh <À ;[Bhb B/ jT[ek Go e/ nkfynk, ¿T[j w/o/ nZm gZso gh rJh .À
¿g?fo; ftu edh x'Vk pkdFkj dh :kd th nkJh <À w?_ g[ZfSnk . ¿T[jdh s;tho feT[_ Bk pDkJh <À

¿T[jdh s;tho j[D pDk d/tKrk, oziBk \ d[Bhnk B/e pzfdnK d/ dw Bkb jh ekfJw j? . T[j sK gfjbK tKr jh x'fVnK B{z w[Õs dtk fdzdk j't/rk . Uj vhno \ x'Vk pkdFkj fJ} tzvoc[b \À

w/o/ p[ZbQ e[M nkyD bJh y[Zb/Q . go ;[Bhb B/ rZb NZ[e e/ nkfynk, ¿fiBQh_ fdBh_ w?_ g?fo; ftu fJzdo d/ x'V// dh g/_fNzr pDk fojk ;K,w?B{z fJzi bZrk fe ewo/ dk godk u[Ze e/ x'Vk pkdFkj w/o/ e'b nk yb'sk j? . n"j t/y' fJzdo dk x'Vk . p?e-rqkT{_v ftu fi; pzd/ dk Xz[dbk fijk fujok B}o nk fojk j?, T[j x'Vk pkdFkj jh sK j? . go x'Vk pkdFkj nkgDh tZyoh s;tho g;zd eo/rk .À

w?_ ;[Bhb B{z ;Zuh rZb dZ;Dh ukjh . go i'Fh ih ftZu'_ jh p'b gJ/, ¿nB{ sK wBQK eodh ojh . go w?_ j;B{ B{z B"eoh s'_ eZY fdZsk . jo ejkDh ftu nfijk w'V nkT[_dk j?, id e[M NZ[Ndk j?, e[M i[Vdk j? . j;B{ dh :kd ftu o'_dk o'_dk ;kvk x'Vk wo frnk, s/ w?_ T[jB{z pkH dh fJe BZ[eo/ dZp fdZsk . j[D ;[gBk pD e/ nkT[_dk j? .À

o'Djkek fijk fujok bJh i'Fh ih ;[Bhb d/ w'Y/ «s/ jZE oZyh nZr/ tX rJ/ .

Bk e'Jh dfonk j? fpBK wSbhnK d/, Bk e'Jh gjkV fpBk Mhb d/, Bk pjko fpBK Bhb'co d/, s/ Bk e'Jh ;[gBk fpBK x'V/ d/......fJzi w?_ T[j gZso nkozG ehsk ;h ;[Bhb d/ BK .

T[j gZso Gkt/_ vke ftu Bk gkfJnk, go T[j w?_ ;Bw B{z ftyk p?mh s/ T[jB/ w?B{z ;bkj fdZsh fe fJj gZso vke ftu }o{o gk d/tK. w?_ fejk, ¿w?_ ;'uKrh.À

go ;'uDk eh ;h , T[jB{z vke ftu gkT[[D dk sK ;tkb jh Bjh_ ;h T[mdk .
w?_ ;Bw B{z ;"_j d/ fdZsh fe T[j nB[okXk iK ;kvh fe;/ j'o ;j/bh e'b fJ; gZso pko/ rZb Bk eo/ . 

n;h_ pdqhBkE ikD dk g'qrokw pDkfJnk . ;Bw, nB[okXk s/ w?_. fszB x'V/ . fszB B"eo .
i'Fh ih p'b/, ¿w/oh fpoX nt;Ek w?B{z s[jkvk ;kE d/D s'_ o'e ojh j? . gq;zB-fuZs ikt' s/ ok}h-][Fh tkg; nkt'
\À

pdqhBkE dh :ksqk d/ pjkB/ ;Bw don;b fjwkb: gops d/ doFB eoBk ukjz[dk ;h .
¿s/oh jo rZb ftu fJe eftsk th j[zdh j? ;Bw, s/ fJe s;tho th
\À x'V/ B{z Bkb' Bkb fjZedh j'Jh nB[okXk efjzdh . s/ ;Bw nkgDh rZb x'V/ tKr g'JhJ/ g? ikD B{z ekjbh fd;D bZr g?_dh .

;Bw fJzi jZ;dk fit/_ T[jB{z ftFtk; j't/ fe fJe fdB nB[okXk T[jd/ rba ftu i?wkbk gk d/t/rh . go id T[j ;[Bhb dh rZb S'j fdzdh, sk T[j EZek NZ[Nk fd;D bZr g?_dk . T[; t/b/ w?B{z ;Bw j'o th uzrk bZrD bZr g?_dk . s/ w?_ edh T[jdk w]"b Bk T[vKdh .

T[j fe;/ eth dh rZb s'o e/ efzjdk, ¿T[; eth dh T[j rZb w/o/ wB ftu ;dk Y'b tKr tidh oj/rh - nÕ;o B/ w/} «s/ w[Zek wko e/ fejk - i/ s[jkv/ e'b gk;g'oN Bjh_ j? sK ;oekoh s"o «s/ s[;h_ wo/ j'J/ j' go n;h_ sK jkbh th ihn oj/ jK, fgnkoh \ n;h_ sk jkbh th ihn oj/ jK .À

fJj Bku xo dh s;tho t/yh oziBk <À r[bpkB' B/ w/ok w'Yk M{D e/ g[ZfSnk .
¿uzrh j? - pj[s uzrh
\À w/o/ wz{j'_ fBefbnk .

T[; s;tho ftu fJe gk;/ nB/e i'V/ BZu oj/ ;B, s/ d{i/ gk;/ fJ;sqh-g[oF nkjw'-;kjwD/ w/}K «s/ p?m/ ikw Neok oj/ ;B . 

T[gkfXnkJ/ ih T[; s;tho ftu ]po/ fejVk ozr bZG oj/ ;B . nuBu/s T[j p'b gJ/, ¿ekwks[okDK B G:w B bZik \À

FfjBkJh th FkfJd j{-p-j{ T[gkfXnkJ/ ih dh rZb d[jok ojh ;h .

¿fJzdo d/ x'V/ s/ ªBkN cko ;/b« dh fuZN feT[_ j?, ;[Bhb <À i'Fh ih B/ gZ[fSnk .

¿fJj g/_fNzr x'Vk pkdFkj B{z g/q}/_N eoB dk f]nkb j?, i'Fh ih \ U; oks T[jB/ w?B{z puk e/ w/oh ebk B{z puk fbnk ;h .À

i'Fh ih ewo f;ZXh eod/ j'J/ p'b/, ¿eZbQ fvBo ;kv/ xo j't/rk . nzXk w[Hb - :kd oj/rk Bk <À

w?_ }o{o nktKrk, i'Fh ih \ x'Vk pkdFkj B{z th p[bk b?Dk . s[jkvk nfj;kB sK gjkV fiZvk j?, i'Fh ih \À

¿nfj;kB dh rZb ofjD d/, ;[Bhb \ e"D ikD/ ;kv/ ftu'_ e"D e"D, fe; fe; d/ nfj;kB j/m dZfpnk fgnk j? .À i'Fh ih rZb Nkb rJ/ . ¿eZbQ sz{ th nk ikth_, oziBk \À
FfjBkJh gsk Bjh_ eh nky ojh ;h .

¿w?_ nZi d[gfjo/ jh pzpJh s'_ fJZE/ gj[zfunk . ;kok gqpzX ªebk-;zrw« B/ ehsk . Bjh_ sk fJj fet/_ j' ;edk ;h fe w?_ s[jkv/ doFB eoB Bk nkT[_dk, i'Fh ih <À

¿w/o/ doFBK «u eh fgnk j? <À
¿nB[okXk feZE/ ofj rJh <À
¿fJj oziBk dZ;/rh .À
¿T[j w/o/ Bkb H[Z;/ j' rJh .À
¿FkfJd .À

FfjBkJh w[V gzuw ;tkoh tZb ik ojh ;h . fit/_ T[j nkofN;N B{z, otkfJsK s'_ czX S[Vk nkgDk x'Vk g'fJJ/ gk b?D «s/ tXkJh d/ ojh j't/ .

¿pVh s{ÕkBh oks ;h .À w?_ ;[Bhb d/ e'b j' e/ fejk . ¿;koh oks wh_j g?_dk fojk . fpibh eVedh ojh . jtk uhedh ojh . U; oks gq;kd n"FXkb/ d/ ;kjwD/ tkb/ o[Zy Bkb bwe e/ fe;/ B/ ikB d/ fdZZsh . nrbh ;t/o GhV bZrh j'Jh ;h . fJe x'Vk w[V w[V nkgDk wz{j U; o[Zy Bkb bwedh bkF e'b b? iKdk. ihe[D ;[zx e/ T[; ejkDh dk gsk ubk fojk j't/, i' ]sw j' u[Zeh ;h . gsk i/, T[; d[oxNBk wro'_ T[; o[Zy T[s/ Bt/_ gZs/Bk nkJ/ . ;G GZ[b rJ/ s/ e'jh th :kd Bjh_ oZyDk ukj[zdk fe e'Jh x'Vk pkdFkj th fJ; rbh ftu, i' ethoki dhnK n"FXhnK yob ftu ghj ghj fsnko ehsk eodk ;h . j[D sK x'Vk pkdFkj dk Xz[dbk fijk fujok s[jkvh g/_fNzr ftu jh t/fynk ik ;edk j? . s[jkB{z sK T[; d[oxNBk dk e'Jh frnkB Bjh_ ;h .c/o s[;h_ Uj' x'Vk feZE'_ b? nkJ/ <À
¿ftukok x'Vk pkdFkj
\À ;[Bhb dk jZE nuBu/s dhtko tZb ubk frnk, s/ T[jB/ f;roN w;b e/ ;[ZN fdZsh .

w?_ ;wM rJh, n]pko ftu T[; :ksqh dh T[j ]po gVQ e/ th ;[Bhb B/ g?fo; ftu fJ;/ soQK f;roN w;b e/ ;[ZN fdZsh j't/rh .

w?_ ekohv'o d/ yZp/ gk;/ ik yb'sh . doFeK d/ o"ba/ «u fit/_ e'Jh tZyoh nktk} nk ojh j't/, ¿fJe x'V/ s'_ T[so e/ d{i/ x'V/ T[s/ ;tko j' ;ehdk j?, oziBk......\À

w/ok ihn eodk ;h, fJE'_ s[o iktK, iK FfjBkJh tikD tkb/ d/ jZE'_ FfjBkJh y'j btK .
nkgD/ p[ZbQK T[s/ jbeh fijh fbg;fNe dk nfj;k; w/o/ rba/ ftu wZSh d/ ezv/ tKr x;dk ik fojk ;h .

nkgDk B/b-gkfbF w?_ w[V w[V b[e' ojh ;K .
w/oh g'BhN'b, i' f;o dh osk fizBh joes Bkb th M{b g?_dh ;h, w?B{z w[V w[V Fofwzdk eo ojh ;h .

bZrdk ;h, w?_ fuo'eDh wo u[Zeh jK, s/ j[D e'Jh ;j/bh Bjh_ g[ZSdh, T[j rzrkibh feZE/ rJh <À

r[bpkB' nky ojh ;h, ¿n?j s;tho t/yh, nBhsk < d BkJhNw/no - fGnkBe ;[gBk \ - d BkJhN......w/no \ go w/no feZE/ nk \ fJj sK x'Vk J/ \À

sz{ u[Zg feT[_ J/_, oziBk <À ;[Bhb dk jZE w/o/ w'Y/ «s/ nk fNfenk . ¿g?fo; dhnK rZbK nkokw Bkb p?m e/ dZ;Krk, id nB[okXk th e'b j't/rh . fJZE'_ dh e'Jh j'o rZb <À
¿j'o e'Jh rZb Bjh_ .À

¿nB[okXk feT[_ Bjh_ nkJh <À
¿fJj T[jB{z g[ZS b?Dk .À
¿eh T[j w/o/ Bkb HZ[;/ j' rJh <À
¿fJj th T[jB{z g[ZS b?Dk .À

jo e'Jh fe;/-Bk-fe;/ s;tho d/ FhF/ ftu nkgDk nzsowB t/y fojk ;h, s/ fe;/-Bk-fe;/ nktk} ftu r[nkuh j'Jh s;tho bZG fojk ;h .

fJzi bZrdk ;h, ;G e[M fe;/ g/_fNzr ftu rZv wZv j' fojk j?—Fzek, G?n, fxqDk, ;B/j, eq'X.....nkgD/ nkg s'_ G?n.....e'b dh d{oh.....F'o ftu th v{zxh u[Zg......nkgfDnK ftueko niBph j'D dk nfj;k;.....

FfjBkJh dh gzuw ;tkoh T[s/ w?B{z H[Z;k nk fojk ;h . fJe tko c/o fJj f]nkb nkfJnk fe w?_ fJZE'_ ubh iktK . go w?_ ;[Bhb tZb ik e/ nkfynk, ¿bU ;[D', ;[Bhb ih \ bZrdk J/, w?_ nZi th x'V/ «s/ ;tko pdqhBkE d/ o;s/ ftu ik ojh jK . Bkb d/ x'fVnK «s/ nB[okXk s/ ;Bw ub oj/ jB . s/ Bkb Bkb ;{Jh-v'o/ dh cowkfJF eodhnK gjkVh e[VhnK dhnK nktk}K j[zrkok Go ojhnK jB - ;{Jh d', okDh \ v'ok d', okDh......\À efjzdh efjzdh o[e e/ w?_ ;[Bhb tZb sZeD bZr gJh, s/ nuBu/s w/o/ wz{j'_ fBefbnk, s/ nB[okXk.......À

¿eh j? oziBk <À ;[Bhb nuoi-GohnK B}oK Bkb w/o/ tZb t/y fojk  ;h .

¿pkpo B/ nkgDh nk:{ jwk:{z B{z d/ fdZsh ;h . go i'Fh ih sK w"e/ «s/ w"i{d Bjh_ ;B . s/ ;kv/ ftu'_ fe;/ B{z th f]nkb Bk nkfJnk fe nky' - b?  nB[okXk \ fJj oj/ w/o/ gqkD . nkgD/ BK brtk b? \À

;[Bhb e[M g[ZSDk ukj[zdk ;h go i' g[ZSDk ukj[zdk ;h, T[jB{z sK T[j ;wM frnk ;h .
¿FkfJd nB{ tkg; nk ikt/ .À i'Fh ih vpvpkJhnK nZyK Bkb p'b gJ/, ¿d{o ik e/ nB{ w/o/ j'o th B/V/ nk rJh . j[D w?_ nkg jh T[jdh s;tho  pDktKrk .À

;[Bhb u[Zg ;h .
Bkb j' e/ th fit/_ e'Jh fe;/ dk jw;Õo Bk j't/ .

ftuekob/ EzwQ Bkb Y'n bkJh w?_ ;[Bhb tZb Mke e/ v[Zpdh nktk} ftu fejk, ¿nB[okXk w/o/ bJh tZvh s'_ tZvh e[opkBh eo ;edh ;h . w?_ sK T[jd/ bJh e[M Bk eo ;eh . p; fJj' fJe ezw ehsk fe T[j gZso fby e/ th vke ftu Bk gkfJnk . x'Vk pkdFkj mhe efjzdk ;h fe id th ejkDh ftu w'V nkT[_dk j?, x'Vk fjDfjDkT[_dk j? . ethoki B/ T[j o[Zy fuo'eDk eNtk SZfvnk, fi; d/ rba br e/ x'Vk pkdFkj B/ ikB d/ fdZsh ;h . pdqhBkE d/ o;s/ ftu n?Bh T[ukJh s'_ n?Bh v{zxkD ftu nB[okXk x'V/ ;w/s T[so rJh, s/ w[V T[go Bk nkJh . fdZbh nk e/ ;Bw fe;/ Bkb jwebkw Bk j[zdk . fJe fdB T[j i'Fh ih d/ x'V/ dh epo e'b nfijk ;[Zsk fe w[V Bk ikfrnk . T[jdh i/p «u'_ gZso fBefbnk......¿w? nZyK ftu tid/ Y'b, ozrK ftu Bk t/y ;fenk \ w/o/ ozr, w/o/ pqZF s/ w/o/ e?Bt; nB[okXk nkgD/ Bkb b? rJh .« r[bcakw ;Bw .......À

s/ nuDu/s FfjBkJh pzd j' rJh . e"D ikD/ j[D fejVh ejkDh F[o{ j'D tkbh ;h . 

Next Page..
.