;[oohnfb}w dh d' izrK ftueko
;fEsh
(:/b :{Bhtof;Nh d/ ftfdnkoEhnK ;kjwD/ 10 d;zpo, 1943 Ì fdZsk, po?s'I dk GkFD, izr d/ d"okB fJe ;G s'_ nfjw ;[oohnfb;N w?BhÕ?;N' ;h . th. th. th. (nze 2-3, 1943) ftu gqekfFs fJj GkFB, fJe g?IÕfbN ti'_ g[Bo-gqekfFs j'fJnk. fBwB-nzfes w[ezwb w{b gkm j?, f;tkJ/ ;zy/g fij/ nkozGe ftF/ s'_ jNt/_ fjZ;/ d/ .)
..... %.....
.....
.....
.....
..... %.....
.....
.....
.....
.....
%
w?_ d' izrK d/ ftueko ;[oohnfb}w dh ;fEsh d/ ;zpzX «u s[jkv/ Bkb rZb eoBh g;zd ehsh j?, :kBh bk}wh s"o «s/ T[jBK izrK d/ gq;zr «u . do-jeaeahs ;[oohnfb}w fJe'-fJe nfijh ;zrfms p"fXe bfjo j?, i' T[; gkV «s/ g[bpzdh eoB ftu ekw:kp j'Jh j?, i' izrK Ì tZy-tZy eodk j? . fJ; dh F[o{nks 1919 ftu b?; u?_g; w"rfBNhe; d/ gfjb/ eKvK d/ ohthT{ ¿fbNo/uoÀ ftu gqekfFs j'D Bkb j'Jh i' ;T[gkZbs ns/ w/oh ;KMh feos ;h, fi; ftu nkgw[jkoh (;t?-ukfbs) fbys Ì fJe gqrN sohe/ ti'_ gfjbh tko y[ZbQ-y/vD dk w"eak fdZsk frnk, fi; dk f;ZNk ;h, thj
to/Q pknd i{bhB ro?e dh ouBk ¿u?fsT[ d« n?or'bÀ dk ;kjwD/ nkT[Dk, fi; ftu ;[oohnfb}w nshs dh wjkB GktBk
—
nB[GtK dk ;kjwDk eoB bJh y[ZbQ/ s"o «s/ nkgD/ nkg «u tkg; gosdk j? ns/ UBk jh GktBk d/ fdqFNe'D s'_ w[bKeD eoB bJh fizBk fe nrw-nr'uo dh ;'Mh s'_, i' fe fJ; dh Õsj dh ;hwk j? .
fJe j'o y/so ftu, f;ZNk ;h, ebgBk ns/ f;oiDk dh ebk dh, Beab dh ebk T[s/ fBofttkd ftFt fiZs, fJe nfijh fiZs fi; Ì g?fo; ftu j'Jh fgSbh nzso-okFNoh-;[oohnfb;N B[wkfJF dh p/fw;kb uwe-dwe B/ rZdh gqdkB ehsh ;h . w?Ì gsk j? L fgSb/ d' wjhfBnK d/ d"okB :/b fty/ ;zGt s"o «s/ s[;h_ fJj nkfynk iKdk ;[fDnk j't/rk fe ;[oohnfb}w Õ"s j' frnk j? . w?_ id'_ ni/ ÕoK; ftu jh ;K, w?_ nkgD/ nkg Bkb, fJe fdB nkw b'eK ftu T[; ;G e[M Ì gqdofFs eoB dk tkndk ehsk ;h, i' e[M fe w?_ fJ; ftF/ «s/ T[;ko/ rJ/ n]pkoh b/yK dh Feb ftu fJeZso eoB d/ :'r j' ;fenk ;K L ¿;[oohnfb}w dk ]kswk j' frnk j? .À fJj do;kT[Dk ekÕh fdbu;g j't/rk fe T[j fJ; b/y dh p[fBnkd oZy/ ikD dh skoh] s'_ b? e/, brGr jo wjhB/ fJe-d{;o/ d/ fgZ*S/, T[go'-EZbh Sgd/ oj/ ;B .
ohthT{nK dh, g[;seK dh gVu'b B/, fJBQK f;oVh g{ot-nB[wkBK bJh fe;/ Bk fe;/ sohea/ Bkb, ;[oohnfb}w dk pj[s jZd sZe xkNk g{ok eo fdZsk . fJ; rZb dk f}eo j[D w?_ e/tb s[jkv/ T[s/, izr d/ T[jb/ j/m, fi; d/ d"okB fJj gsk bZrDk w[Ffeb j[zdk j? fe e"D ihfts j? ns/ e"D Bjh_, fJBQK g/FhB- r'JhnK d/ g[Bo-nkozG j'D d/, s[jkv/ T[s/ gqGkt dh g/Fpzdh eoB dh ]kfso eo fojk jK .
e[M p/;po/ eapo-g[ZNK gqfs T[fus ;fseko-GktBk Bkb, w/ok f]nkb j? fe w?_ T[jBK Bkb'_ fJj rZb fpjso ikDdk jK fe ;[oohnfb}w dh w"s dk eh wsbp
j't/rk . fJ; dk noE j't/rk fJe Bth_ bfjo dk iBw, w[esh dh j'o tX/o/ Fesh ;fjs. fJ; d/ fJbktk, T[; rshFhb Fesh d/ ekoB fi; Ì n;h_ jkb/ th ;G s'_ T[go oZy oj/ jK, w/o/ gow fwZso ns/ w?_, nfijh bfjo d/ fJod-frod s[os jh fJeZm/ j'D Ì nkdo-;fseko dh rZb pDk btKr/ . go fJj rZb ;kÕ }kfjo j? fe fJj Bth_ bfjo T[Amh Bjh_. fJfsjk;e s"o «s/ ;[oohnfb}w T[; ;EkB dk fpB-tzrko dkntk eo ;edk j?, i' ;EkB fJ; Ì d' izrK d/ ftueko ¿ntKs-rkodÀ ftu gqkgs ;h . GktBk dh T[; bfjo d/ T[go, i' d'tK d/ ftueko trdh j?l fit/_ fJj wfjokp pDkT[_dh j?, fJe dh wzrbwJh w[oMkjN ns/ d{;oh dh nzBQh ns/ ;zskgh j'Jh nkwd d/ ftukb/ g[bpzdh eoB Ì e'Jh uh} Bjh_ o'e ;edh, e'Jh th rZb fJ; Ì xZN'-xZN fJBQK fgSb/ thj tfoQnK ftu sZeVh d/ gZbfVnK dh ;G s'_ fBoDkeoh-g/FekohnK dh gqshe pDB s'_ Bjh_ toi ;edh .
gb-fSD bJh fJBQK ;hwktK d/ ftu-ftukb dh ebgBk eo', T[; ;ko/ d/ ;ko/ GktBkswe f]Zs/ dk gqpzX eofdnK, i' fJBQK d' XwkfenK ftueko g;fonk j'fJnk j?, ;[oohnfb}w T[; wkor «s/ ubdk j?, i' gfjbh fpgsk d/ wB'ftfrnkBe ns/ ;dkukoe ihtB ftubhnK gqfsfefonktK s'_ b? e/, d{;oh d/ s/}-oÕsko G?n sZe gZ;fonk j'fJnk j? . fJ; ;w/_ d/ d"okB ihtB B/ nkgD/ ;ko/ o{g, }ok th xZN wksok ftu Bjh_, g[Bo-gqkgs eo bJ/ jB ns/ fJj T[j go;go fto'X j?, fi; dk fe ;[oohnfb}w Ì eadoK-eahwsK d/ s/}h Bkb w[V w/b-w/bkB Ì sith}B dh ]kfso ;kjwDk eoBk fgnk ;h .
j[D id fe s{ÕkB Ì w[V g{oh soQK y[ZbQk SZv fdZsk frnk j?, fJ; w/b-w/bkB dh }o{os Ì ;wMDk, wzd/ GkrK Ì ;"y/ok j' frnk j? . gqsZytkdh :EkoEtkd, i' fJe;ko FKsh d/ ;fwnK «u gkDhnK s'_ T[go T[pk;h b?D bJh tkg; gosdk j?, j[D fJe tko w[V nkgD/ nkg Ì fBg[z;esk dk d'Fh t/ydk j?, ns/ T[; Ì fyZbh Bkb Mzp/-jzG/, Õoko j' ikDk ukjhdk j? . sEkefEs ¿nkw ;wMÀ i' ed/ th e[M Bk f;ZyD bJh, nkgD/ nkg dh M{mh gq;z;k eo ;edh j?, nkgD/ phie Bkb wjhB/ d/ n]ho «s/ tkg; nk rJh dZ;h iKdh j? . eh \ wkBtsk nkgD/ nkg Ì, nkgD/ wZ[Yb/ gVktK Bkb'_ tX/o/ ekorosk Bkb yzv-yzv, y/oz{-y/oz{ eo ;edh j?, T[Ago'-EZbh dhnK d' ghVQhnK nkgD/ thjK tfoQnK d/ ;{oi Ì e/tb s/}h Bkb izr d/ w?dkBK ftu uVQB bJh sZedhnK jB
— ns/ ;kv/ ftu'_ e[M b'e ;kÌ fJj ftFtk; eoB bJh nkyDr/ fe fJj wkBtsk ikDdh j? fe nkgD/ T[s/ je{ws fet/_ eoBh j?, ns/ T[jBK n;{bK «s/ fJsok} eoBk p/ndph j?, fiBQK T[s/ fJ; dh wB'ftfrnkBe pDso nkXkfos j? \ go eh, w?_ g[ZSdk jK, T[j szr-;"Vk ¿soeÀ eh j?, i' ;kÌ f;ybkfJnk frnk j? fe eh T[j soe f}zdrh s'_ f}zdrh sZe, izrK d/ ftsoe Ì ;EkB fdzdk oj/rk < eh fJj G/yh-gkyzvh soe wfj} fJe MK;k, fJe G[bktk jh Bjh_ j't/rk< eh fJj ;Zu/-;[Zu/ nfGZi-nM[e soe d/ jZeaK Ì jVZg ikD tkbh rZb Bjh_ j't/rh, fi; dh EK ;kÌ jo eahws «s/, d{;o/ Ì ;Ekfgs eoBk ukjhdk j? ns/ fi; tZb n;h_ F[o{ ftu jh gozgokrs ftuko-ftXhnK Ì sZi e/ jh tZX ;ed/ jK .
.
|